Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوش
(d1-sh62, daftar 1, 43 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M1:1113
    در شدن خرگوش بس تأخیر کرد
    مکر را با خویشتن تَقریر کرد

  M1:1114
    در ره آمد بعد تأخیر دراز
    تا به گوش شیر گوید یک دو راز

  M1:1115
    تا چه عالَم‌هاست در سودای عقل
    تا چه با پهنا‌ست این دریای عقل

  M1:1116
    صورت ما اندرین بحر عِذاب
    می‌دود چون کاسه‌ها بر رویِ آب

  M1:1117
    تا نشد پُر بَر سَر دریا چو تَشت
    چونکه پر شد تشت در وی غرق گشت

  M1:1118
    عقل پنهان‌ست و ظاهِر عالَمی
    صورت ما موج یا از وی نَمی

  M1:1119
    هر چه صورت بی وسیلت سازدش
    ز‌آن وسیلت بحر دور اندازدش

  M1:1120
    تا نبیند دلْ دهندهٔ راز را
    تا نبیند تیر‌ْ دورانداز را

  M1:1121
    اسپِ خود را یاوه داند وز ستیز
    می‌دواند اسپ خود در راه تیز

  M1:1122
    اسپ خود را یاوه داند آن جَواد
    و اسپْ خود او را کشان کرده چو باد

  M1:1123
    در فغان و جُست و جو آن خیره‌سَر
    هر طرف پُرسان و جویان در به‌دَر

  M1:1124
    کانکه دُزدید اسپ ما را کو و کیست
    این که زیر ران تُست ای خواجه چیست

  M1:1125
    آری این اسپست لیک این اسپ کو‌‌
    با خود آی ای شهسوار اسپ‌ْجو

  M1:1126
    جان ز پیدایی و نزدیکی‌ست گُم
    چون شکم پر آب و لب خشکی چو خُم‌

  M1:1127
    تا نبینی سرخ و سبز و بور را
    کی ببینی پیش ازین سه‌ نور را

  M1:1128
    لیک چون در رنگ گُم شد هوش تو
    شد ز نور آن رنگ‌ها روپوش تو

  M1:1129
    چونکه شب آن رنگ‌ها مستور بود
    پس بدیدی دید رنگ از نور بود

  M1:1130
    نیست دیدِ رنگ بی‌نور برون
    همچنین رنگِ خیال اندرون

  M1:1131
    این برون از آفتاب و از سُها
    و‌اندرون از عکس انوار عُلا

  M1:1132
    نورِ نورِ چشم خود نور دل‌ست
    نورِ چشم از نورِ دل‌ها حاصل‌ست

  M1:1133
    باز نورِ نورِ دل نور خدا‌ست
    کاو ز نور عقل و حسْ پاک و جدا‌ست

  M1:1134
    شب نبُد نور و ندیدی رنگ‌ها
    پس به ضدّ نور پیدا شد ترا

  M1:1135
    دیدن نور‌ست، آنگه دیدِ رنگ
    وین به ضدِّ نور دانی بی‌درنگ

  M1:1136
    رنج و غم را حق پی آن آفرید
    تا بدین ضِدْ خوش‌دلی آید پدید

  M1:1137
    پس نهانی‌ها به ضِد پیدا شود
    چونک حق را نیست ضد پنهان بود

  M1:1138
    که نظر بر نور بود آنگه به رنگ
    ضد به ضد پیدا بود چون روم و زنگ

  M1:1139
    پس به ضدِّ نور دانستی تو نور
    ضدِّ ضد را می‌نماید در صدور

  M1:1140
    نورِ حق را نیست ضد‌ی در وجود
    تا به ضدْ او را توان پیدا نمود

  M1:1141
    لاجرم ابصار ما لا تُدْرِکُه
    و هو یُدرِک بین تو از موسی و کُه

  M1:1142
    صورت از معنی چو شیر از بیشه دان
    یا چو آواز و سخن ز اندیشه دان

  M1:1143
    این سخن و آوازْ از اندیشه خاست
    تو ندانی بحرِ اندیشه کجاست

  M1:1144
    لیک چون موج سخن دیدی لطیف
    بحر آن دانی که باشد هم شریف

  M1:1145
    چون ز دانش موجِ اندیشه بتاخت
    از سخن و آواز او صورت بساخت

  M1:1146
    از سخن صورت بزاد و باز مُرد
    موجْ خود را باز اندر بحر بُرد

  M1:1147
    صورت از بی‌صورتی آمد برون
    باز شد که اِنّا اِلَیْه راجِعوُن

  M1:1148
    پس ترا هر لحظه مرگ و رجعتیست
    مصطفی فرمود دنیا ساعتیست

  M1:1149
    فکر ما تیر‌ی‌ست از هو در هوا
    در هوا کی پاید آید تا خدا

  M1:1150
    هر نفس نو می‌شود دنیا و ما
    بی‌خبر از نو شدن اندر بقا

  M1:1151
    عُمر همچون جوی نو نو می‌رسد
    مستمِرّی می‌نماید در جسد

  M1:1152
    آن ز تیزی مُستمِر شکل آمده‌ست
    چون شَرَرْ کش تیز جنبانی بدَست

  M1:1153
    شاخِ آتش را بجنبانی بساز
    در نظر آتش نماید بس دراز

  M1:1154
    این درازی مُدّت از تیزیّ صُنع
    می‌نماید سُرعت‌انگیزیّ صُنع

  M1:1155
    طالب این سِرّ اگر علّامه‌ای‌ست
    نک حسام‌الدّین که سامی نامه‌ای‌ست

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai