Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۱۳۹ - نمودن جبرئیل علیه‌ السّلام خود را به مصطفی صلی‌الله علیه و  سلّم به صورت خویش و از هفتصد پر او چون یک پر ظاهر شد افق را  بگرفت و آفتاب محجوب شد با همهٔ شعاعش
(d4-sh139, daftar 4, 100 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M4:3751
    مصطفی می‌گفت پیش جبرئیل
    که چنانک صورت تست ای خلیل

  M4:3752
    مر مرا بنما تو محسوس آشکار
    تا ببینم مر ترا نظاره‌وار

  M4:3753
    گفت نتوانی و طاقت نبوَدت
    حس ضعیفست و تنک سخت آیدت

  M4:3754
    گفت بنما تا ببیند این جسد
    تا چد حد حس نازکست و بی‌مدد

  M4:3755
    آدمی را هست حس تن سقیم
    لیک در باطن یکی خلقی عظیم

  M4:3756
    بر مثال سنگ و آهن این تنه
    لیک هست او در صفت آتش‌زنه

  M4:3757
    سنگ و آهن مولد ایجاد نار
    زاد آتش بر دو والد قهربار

  M4:3758
    باز آتش دستکار وصف تن
    هست قاهر بر تن او و شعله‌زن

  M4:3759
    باز در تن شعله ابراهیم‌وار
    که ازو مقهور گردد برج نار

  M4:3760
    لاجرم گفت آن رسول ذو فنون
    رمز نحن الاخرون السّابقون

  M4:3761
    ظاهر این دو بسندانی زبون
    در صفت از کان آهن‌ها فزون

  M4:3762
    پس به صورت آدمی فرع جهان
    وز صفت اصل جهان این را بدان

  M4:3763
    ظاهرش را پشه‌ای آرد به چرخ
    باطنش باشد محیط هفت چرخ

  M4:3764
    چونک کرد الحاح بنمود اندکی
    هیبتی که که شود زو مندکی

  M4:3765
    شهپری بگرفته شرق و غرب را
    از مهابت گشت بیهش مصطفی

  M4:3766
    چون ز بیم و ترس بیهوشش بدید
    جبرئیل آمد در آغوشش کشید

  M4:3767
    آن مهابت قسمت بیگانگان
    وین تجمش دوستان را رایگان

  M4:3768
    هست شاهان را زمان بر نشست
    هول سرهنگان و صارمها به دست

  M4:3769
    دور باش و نیزه و شمشیرها
    که بلرزند از مهابت شیرها

  M4:3770
    بانگ چاوشان و آن چوگانها
    که شود سست از نهیبش جانها

  M4:3771
    این برای خاص وعام ره‌گذر
    که کندشان از شهنشاهی خبر

  M4:3772
    از برای عام باشد این شکوه
    تا کلاه کبر ننهند آن گروه

  M4:3773
    تا من و ماهای ایشان بشکند
    نفس خودبین فتنه و شر کم کند

  M4:3774
    شهر از آن آمن شود کان شهریار
    دارد اندر قهر زخم و گیر و دار

  M4:3775
    پس بمیرد آن هوسها در نفوس
    هیبت شه مانع آید زان نحوس

  M4:3776
    باز چون آید به سوی بزم خاص
    کی بود آنجا مهابت یا قصاص

  M4:3777
    حلم در حلمست و رحمتها به جوش
    نشنوی از غیر چنگ و ناخروش

  M4:3778
    طبل و کوس هول باشد وقت جنگ
    وقت عشرت با خواص آواز چنگ

  M4:3779
    هست دیوان محاسب عام را
    وان پری رویان حریف جام را

  M4:3780
    آن زره وآن خود مر چالیش‌راست
    وین حریر و رود مر تعریش‌راست

  M4:3781
    این سخن پایان ندارد ای جواد
    ختم کن والله اعلم بالرشاد

  M4:3782
    اندر احمد آن حسی کو غاربست
    خفته این دم زیر خاک یثربست

  M4:3783
    وآن عظیم الخلق او کان صفدرست
    بی‌تغیر مقعد صدق اندرست

  M4:3784
    جای تغییرات اوصاف تنست
    روح باقی آفتابی روشنست

  M4:3785
    بی ز تغییری که لا شرقیة
    بی ز تبدیلی که لا غربیة

  M4:3786
    آفتاب از ذره کی مدهوش شد
    شمع از پروانه کی بیهوش شد

  M4:3787
    جسم احمد را تعلق بد بدآن
    این تغیر آن تن باشد بدان

  M4:3788
    هم‌چو رنجوری و هم‌چون خواب و درد
    جان ازین اوصاف باشد پاک و فرد

  M4:3789
    روبهش گر یک دمی آشفته بود
    شیر جان مانا که آن دم خفته بود

  M4:3790
    خفته بود آن شیر کز خوابست پاک
    اینت شیر نرمسار سهمناک

  M4:3791
    خفته سازد شیر خود را آنچنان
    که تمامش مرده دانند این سگان

  M4:3792
    ورنه در عالم کرا زهره بدی
    که ربودی از ضعیفی تربدی

  M4:3793
    کف احمد زان نظر مخدوش گشت
    بحر او از مهر کف پرجوش گشت

  M4:3794
    مه همه کفست معطی نورپاش
    ماه را گر کف نباشد گو مباش

  M4:3795
    احمد ار بگشاید آن پر جلیل
    تا ابد بیهوش ماند جبرئیل

  M4:3796
    چون گذشت احمد ز سدره و مرصدش
    وز مقام جبرئیل و از حدش

  M4:3797
    گفت او را هین بپر اندر پیم
    گفت رو رو من حریف تو نیم

  M4:3798
    باز گفت او را بیا ای پرده‌سوز
    من باوج خود نرفتستم هنوز

  M4:3799
    گفت بیرون زین حد ای خوش‌فر من
    گر زنم پری بسوزد پر من

  M4:3800
    حیرت اندر حیرت آمد این قصص
    بیهشی خاصگان اندر اخص

  M4:3801
    بیهشیها جمله اینجا بازیست
    چند جان داری که جان پردازیست

  M4:3802
    جبرئیلا گر شریفی و عزیز
    تو نه‌ای پروانه و نه شمع نیز

  M4:3803
    شمع چون دعوت کند وقت فروز
    جان پروانه نپرهیزد ز سوز

  M4:3804
    این حدیث منقلب را گور کن
    شیر را برعکس صید گور کن

  M4:3805
    بند کن مشک سخن‌شاشیت را
    وا مکن انبان قلماشیت را

  M4:3806
    آنک بر نگذشت اجزاش از زمین
    پیش او معکوس و قلماشیست این

  M4:3807
    لا تخالفهم حبیبی دارهم
    یا غریبا نازلا فی دارهم

  M4:3808
    اعط ما شائوا وراموا وارضهم
    یا ظعینا ساکنا فی‌ارضهم

  M4:3809
    تا رسیدن در شه و در ناز خوش
    رازیا با مرغزی می‌ساز خوش

  M4:3810
    موسیا در پیش فرعون زمن
    نرم باید گفت قولا لینا

  M4:3811
    آب اگر در روغن جوشان کنی
    دیگدان و دیگ را ویران کنی

  M4:3812
    نرم گو لیکن مگو غیر صواب
    وسوسه مفروش در لین الخطاب

  M4:3813
    وقت عصر آمد سخن کوتاه کن
    ای که عصرت عصر را آگاه کن

  M4:3814
    گو تو مر گل‌خواره را که قند به
    نرمی فاسد مکن طینش مده

  M4:3815
    نطق جان را روضهٔ جانیستی
    گر ز حرف و صوت مستغنیستی

  M4:3816
    این سر خر در میان قندزار
    ای بسا کس را که بنهادست خار

  M4:3817
    ظن ببرد از دور کان آنست و بس
    چون قج مغلوب وا می‌رفت پس

  M4:3818
    صورت حرف آن سر خر دان یقین
    در رز معنی و فردوس برین

  M4:3819
    ای ضیاء الحق حسام الدین در آر
    این سر خر را در آن بطیخ‌زار

  M4:3820
    تا سر خر چون بمرد از مسلخه
    نشو دیگر بخشدش آن مطبخه

  M4:3821
    هین ز ما صورت‌گری و جان ز تو
    نه غلط هم این خود و هم آن ز تو

  M4:3822
    بر فلک محمودی ای خورشید فاش
    بر زمین هم تا ابد محمود باش

  M4:3823
    تا زمینی با سمایی بلند
    یک‌دل و یک‌قبله و یک‌خو شوند

  M4:3824
    تفرقه برخیزد و شرک و دوی
    وحدتست اندر وجود معنوی

  M4:3825
    چون شناسد جان من جان ترا
    یاد آرند اتحاد ماجری

  M4:3826
    موسی و هارون شوند اندر زمین
    مختلط خوش هم‌چو شیر و انگبین

  M4:3827
    چون شناسد اندک و منکر شود
    منکری‌اش پردهٔ ساتر شود

  M4:3828
    پس شناسایی بگردانید رو
    خشم کرد آن مه ز ناشکری او

  M4:3829
    زین سبب جان نبی را جان بد
    ناشناسا گشت و پشت پای زد

  M4:3830
    این همه خواندی فرو خوان لم یکن
    تا بدانی لج این گبر کهن

  M4:3831
    پیش از آنک نقش احمد فر نمود
    نعت او هر گبر را تعویذ بود

  M4:3832
    کین چنین کس هست تا آید پدید
    از خیال روش دلشان می‌طپید

  M4:3833
    سجده می‌کردند کای رب بشر
    در عیان آریش هر چه زودتر

  M4:3834
    تا به نام احمد از یستفتحون
    یاغیانشان می‌شدندی سرنگون

  M4:3835
    هر کجا حرب مهولی آمدی
    غوثشان کراری احمد بدی

  M4:3836
    هر کجا بیماری مزمن بدی
    یاد اوشان داروی شافی شدی

  M4:3837
    نقش او می‌گشت اندر راهشان
    در دل و در گوش و در افواهشان

  M4:3838
    نقش او را کی بیابد هر شعال
    بلک فرع نقش او یعنی خیال

  M4:3839
    نقش او بر روی دیوار ار فتد
    از دل دیوار خون دل چکد

  M4:3840
    آنچنان فرخ بود نقشش برو
    که رهد در حال دیوار از دو رو

  M4:3841
    گشته با یک‌رویی اهل صفا
    آن دورویی عیب مر دیوار را

  M4:3842
    این همه تعظیم و تفخیم و وداد
    چون بدیدندش به صورت برد باد

  M4:3843
    قلب آتش دید و در دم شد سیاه
    قلب را در قلب کی بودست راه

  M4:3844
    قلب می‌زد لاف اشواق محک
    تا مریدان را دراندازد به شک

  M4:3845
    افتد اندر دام مکرش ناکسی
    این گمان سر بر زند از هر خسی

  M4:3846
    کین اگر نه نقد پاکیزه بدی
    کی به سنگ امتحان راغب شدی

  M4:3847
    او محک می‌خواهد اما آنچنان
    که نگردد قلبی او زان عیان

  M4:3848
    آن محک که او نهان دارد صفت
    نی محک باشد نه نور معرفت

  M4:3849
    آینه کو عیب رو دارد نهان
    از برای خاطر هر قلتبان

  M4:3850
    آینه نبود منافق باشد او
    این چنین آیینه تا تانی مجو

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai