Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۲۲ - تفاوت عقول در اصل فطرت خلاف معتزله کی ایشان گویند در اصل عقول جزوی برابرند این افزونی و  تفاوت از تعلم است و ریاضت و تجربه
(d5-sh22, daftar 5, 18 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M5:458
    این تفاوت عقلها را نیک دان
    در مراتب از زمین تا آسمان

  M5:459
    هست عقلی هم‌چو قرص آفتاب
    هست عقلی کمتر از زهره و شهاب

  M5:460
    هست عقلی چون چراغی سرخوشی
    هست عقلی چون ستارهٔ آتشی

  M5:461
    زانک ابر از پیش آن چون وا جهد
    نور یزدان‌بین خردها بر دهد

  M5:462
    عقل جزوی عقل را بدنام کرد
    کام دنیا مرد را بی‌کام کرد

  M5:463
    آن ز صیدی حسن صیادی بدید
    وین ز صیادی غم صیدی کشید

  M5:464
    آن ز خدمت ناز مخدومی بیافت
    وآن ز مخدومی ز راه عز بتافت

  M5:465
    آن ز فرعونی اسیر آب شد
    وز اسیری سبط صد سهراب شد

  M5:466
    لعب معکوسست و فرزین‌بند سخت
    حیله کم کن کار اقبالست و بخت

  M5:467
    بر خیال و حیله کم تن تار را
    که غنی ره کم دهد مکار را

  M5:468
    مکر کن در راه نیکو خدمتی
    تا نبوت یابی اندر امتی

  M5:469
    مکر کن تا وا رهی از مکر خود
    مکر کن تا فرد گردی از جسد

  M5:470
    مکر کن تا کمترین بنده شوی
    در کمی رفتی خداونده شوی

  M5:471
    روبهی و خدمت ای گرگ کهن
    هیچ بر قصد خداوندی مکن

  M5:472
    لیک چون پروانه در آتش بتاز
    کیسه‌ای زان بر مدوز و پاک باز

  M5:473
    زور را بگذار و زاری را بگیر
    رحم سوی زاری آید ای فقیر

  M5:474
    زاری مضطر تشنه معنویست
    زاری سرد دروغ آن غویست

  M5:475
    گریهٔ اخوان یوسف حیلتست
    که درونشان پر ز رشک و علتست

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai