Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۴۰ - عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهود
(d1-sh40, daftar 1, 46 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M1:829
    رو به آتش کرد شه «کِای تُندخو
    آن جهان‌سوز طبیعی‌خوت کو؟

  M1:830
    چون نمی‌سوزی چه شد خاصیّتت؟
    یا ز بختِ ما دگر شد نیّتت؟

  M1:831
    می‌نبخشایی تو بر آتش‌پرست؛
    آنک نپرستد ترا، او چون بِرست؟

  M1:832
    هرگز ای آتش تو صابر نیستی
    چون نسوزی؟ چیست؟ قادر نیستی؟

  M1:833
    چشم‌بندست این عجب، یا هوش‌بند؟
    چون نسوزاند چنین شعله‌ٔ بلند؟

  M1:834
    جادوی کردت کسی یا سیمیاست؟
    یا خلافِ طبع تو از بخت ماست؟»

  M1:835
    گفت آتش من همانم ای شَمن
    اندر آ تا تو ببینی تابِ من

  M1:836
    طبع من دیگر نگشت و عنصرم
    تیغ حقّم هم به دستوری بَرم

  M1:837
    بر دَرِ خرگَه سگانِ ترکمان
    چاپلوسی کرده پیش میهمان

  M1:838
    ور بخرگه بگذرد بیگانه‌رو
    حمله بیند از سگان شیرانه او

  M1:839
    من ز سگ کم نیستم در بندگی
    کَم ز تُرکی نیست حق در زندگی

  M1:840
    آتش طبعت اگر غمگین کند
    سوزش از امر ملیکِ دین کند

  M1:841
    آتش طبعت اگر شادی دهد
    اندرو شادی ملیکِ دین نهد

  M1:842
    چونک غم‌ بینی تو استغفار کن
    غم بامر خالق آمد کار کن

  M1:843
    چون بخواهد عین غم شادی شود
    عین بندِ پای آزادی شود

  M1:844
    باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند
    با من و تو مرده با حق زنده‌اند

  M1:845
    پیش حق آتش همیشه در قیام
    همچو عاشق روز و شب پیچان مدام

  M1:846
    سنگ بر آهن زنی بیرون جهد
    هم به امر حق قدم بیرون نهد

  M1:847
    آهن و سنگِ هوا بر هم مزن
    کین دو می‌زایند همچون مرد و زن

  M1:848
    سنگ و آهن خود سبب آمد ولیک
    تو به بالاتر نگر ای مَرد نیک

  M1:849
    کین سبب را آن سبب آورد پیش
    بی‌سبب کی شد سبب هرگز ز خویش

  M1:850
    و آن سببها کانبیا را رهبرند
    آن سببها زین سببها برترند

  M1:851
    این سبب را آن سبب عامل کند
    باز گاهی بی بر و عاطل کند

  M1:852
    این سبب را محرم آمد عقلها
    و آن سببها راست محرم انبیا

  M1:853
    این سبب چه بود بتازی گو رسن
    اندرین چَه این رسن آمد به فَن

  M1:854
    گردِش چَرخه رسن را علّتست
    چَرخه گردان را ندیدن زَلّتست

  M1:855
    این رسنهای سببها در جهان
    هان و هان زین چرخِ سرگردان مدان

  M1:856
    تا نمانی صِفر و سرگردان چو چرخ
    تا نسوزی تو ز بی‌مغزی چو مَرخ

  M1:857
    باد آتش می‌شود از امر حق
    هر دو سرمست آمدند از خمرِ حق

  M1:858
    آبِ حلم و آتش خشم ای پسر
    هم ز حق بینی چو بگشایی بصر

  M1:859
    گر نبودی واقف از حق جانِ باد
    فرق کی کردی میانِ قومِ عاد

  M1:860
    هود گِردِ مؤمنان خطّی کشید
    نرم می‌شد باد کانجا می‌رسید

  M1:861
    هر که بیرون بود زان خط جمله را
    پاره پاره می‌گُسست اندر هوا

  M1:862
    همچنین شیبان راعی می‌کشید
    گِرد بر گِردِ رمه خطّی پدید

  M1:863
    چون به جُمعه می‌شد او وقت نماز
    تا نیارد گرگ آنجا تُرک‌تاز

  M1:864
    هیچ گرگی در نرفتی اندر آن
    گوسفندی هم نگشتی زان نشان

  M1:865
    بادِ حرص گرگ و حرص گوسفند
    دایره‌ٔ مرد خدا را بود بند

  M1:866
    همچنین بادِ اجل با عارفان
    نرم و خوش همچون نسیم یوسفان

  M1:867
    آتش ابراهیم را دندان نزد
    چون گُزیده‌ٔ حق بُوَد چونش گَزَد

  M1:868
    ز آتش شهوت نسوزد اهل دین
    باقیان را بُرده تا قعر زمین

  M1:869
    موج دریا چون به اَمر حق بتاخت
    اهل موسی را ز قَبْطی واشناخت

  M1:870
    خاکْ قارون را چو فرمان در رسید
    با زر و تختش به قعرِ خود کشید

  M1:871
    آب و گِل چون از دمِ عیسی چرید
    بال و پر بگشاد، مرغی شد پَرید

  M1:872
    هست تسبیحت بخارِ آب و گِل
    مرغ جنّت شد ز نفخِ صِدق دل

  M1:873
    کوهِ طور از نور موسی شد به رقص
    صوفی کامل شد و رَست او ز نقص

  M1:874
    چه عجب گر کوه صوفی شد عزیز
    جسم موسی از کلوخی بود نیز

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai