Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیز
(d3-sh175, daftar 3, 23 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M3:3635
    ظاهرست آثار و میوهٔ رحمتش
    لیک کی داند جز او ماهیتش

  M3:3636
    هیچ ماهیات اوصاف کمال
    کس نداند جز به آثار و مثال

  M3:3637
    طفل ماهیت نداند طمث را
    جز که گویی هست چون حلوا ترا

  M3:3638
    کی بود ماهیت ذوق جماع
    مثل ماهیات حلوا ای مطاع

  M3:3639
    لیک نسبت کرد از روی خوشی
    با تو آن عاقل چو تو کودک‌وشی

  M3:3640
    تا بداند کودک آن را از مثال
    گر نداند ماهیت یا عین حال

  M3:3641
    پس اگر گویی بدانم دور نیست
    ور ندانم گفت کذب و زور نیست

  M3:3642
    گر کسی گوید که دانی نوح را
    آن رسول حق و نور روح را

  M3:3643
    گر بگویی چون ندانم کان قمر
    هست از خورشید و مه مشهورتر

  M3:3644
    کودکان خرد در کتابها
    و آن امامان جمله در محرابها

  M3:3645
    نام او خوانند در قرآن صریح
    قصه‌اش گویند از ماضی فصیح

  M3:3646
    راست‌گو دانیش تو از روی وصف
    گرچه ماهیت نشد از نوح کشف

  M3:3647
    ور بگویی من چه دانم نوح را
    همچو اویی داند او را ای فتی

  M3:3648
    مور لنگم من چه دانم فیل را
    پشه‌ای کی داند اسرافیل را

  M3:3649
    این سخن هم راستست از روی آن
    که بماهیت ندانیش ای فلان

  M3:3650
    عجز از ادراک ماهیت عمو
    حالت عامه بود مطلق مگو

  M3:3651
    زانک ماهیات و سر سر آن
    پیش چشم کاملان باشد عیان

  M3:3652
    در وجود از سر حق و ذات او
    دورتر از فهم و استبصار کو

  M3:3653
    چونک آن مخفی نماند از محرمان
    ذات و وصفی چیست کان ماند نهان

  M3:3654
    عقل بحثی گوید این دورست و گو
    بی ز تاویل محالی کم شنو

  M3:3655
    قطب گوید مر ترا ای سست‌حال
    آنچ فوق حال تست آید محال

  M3:3656
    واقعاتی که کنونت بر گشود
    نه که اول هم محالت می‌نمود

  M3:3657
    چون رهانیدت ز ده زندان کرم
    تیه را بر خود مکن حبس ستم

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai