Masnavi-ye Maʿnavi
بخش ۱۳۵ - اطوار و منازل خلقت آدمی از ابتدا
(d4-sh135, daftar 4, 31 beyts)
────────────────────────────────────────────────────────

  M4:3633
    آمده اول به اقلیم جماد
    وز جمادی در نباتی اوفتاد

  M4:3634
    سالها اندر نباتی عمر کرد
    وز جمادی یاد ناورد از نبرد

  M4:3635
    وز نباتی چون به حیوانی فتاد
    نامدش حال نباتی هیچ یاد

  M4:3636
    جز همین میلی که دارد سوی آن
    خاصه در وقت بهار و ضیمران

  M4:3637
    هم‌چو میل کودکان با مادران
    سر میل خود نداند در لبان

  M4:3638
    هم‌چو میل مفرط هر نو مرید
    سوی آن پیر جوانبخت مجید

  M4:3639
    جزو عقل این از آن عقل کلست
    جنبش این سایه زان شاخ گلست

  M4:3640
    سایه‌اش فانی شود آخر درو
    پس بداند سر میل و جست و جو

  M4:3641
    سایهٔ شاخ دگر ای نیکبخت
    کی بجنبد گر نجنبد این درخت

  M4:3642
    باز از حیوان سوی انسانیش
    می‌کشید آن خالقی که دانیش

  M4:3643
    هم‌چنین اقلیم تا اقلیم رفت
    تا شد اکنون عاقل و دانا و زفت

  M4:3644
    عقلهای اولینش یاد نیست
    هم ازین عقلش تحول کردنیست

  M4:3645
    تا رهد زین عقل پر حرص و طلب
    صد هزاران عقل بیند بوالعجب

  M4:3646
    گر چو خفته گشت و شد ناسی ز پیش
    کی گذارندش در آن نسیان خویش

  M4:3647
    باز از آن خوابش به بیداری کشند
    که کند بر حالت خود ریش‌خند

  M4:3648
    که چه غم بود آنک می‌خوردم به خواب
    چون فراموشم شد احوال صواب

  M4:3649
    چون ندانستم که آن غم و اعتلال
    فعل خوابست و فریبست و خیال

  M4:3650
    هم‌چنان دنیا که حلم نایمست
    خفته پندارد که این خود دایمست

  M4:3651
    تا بر آید ناگهان صبح اجل
    وا رهد از ظلمت ظن و دغل

  M4:3652
    خنده‌اش گیرد از آن غمهای خویش
    چون ببیند مستقر و جای خویش

  M4:3653
    هر چه تو در خواب بینی نیک و بد
    روز محشر یک به یک پیدا شود

  M4:3654
    آنچ کردی اندرین خواب جهان
    گرددت هنگام بیداری عیان

  M4:3655
    تا نپنداری که این بد کردنیست
    اندرین خواب و ترا تعبیر نیست

  M4:3656
    بلک این خنده بود گریه و زفیر
    روز تعبیر ای ستمگر بر اسیر

  M4:3657
    گریه و درد و غم و زاری خود
    شادمانی دان به بیداری خود

  M4:3658
    ای دریده پوستین یوسفان
    گرگ بر خیزی ازین خواب گران

  M4:3659
    گشته گرگان یک به یک خوهای تو
    می‌درانند از غضب اعضای تو

  M4:3660
    خون نخسپد بعد مرگت در قصاص
    تو مگو که مردم و یابم خلاص

  M4:3661
    این قصاص نقد حیلت‌سازیست
    پیش زخم آن قصاص این بازیست

  M4:3662
    زین لعب خواندست دنیا را خدا
    کین جزا لعبست پیش آن جزا

  M4:3663
    این جزا تسکین جنگ و فتنه‌ایست
    آن چو اخصا است و این چون ختنه‌ایست

────────────────────────────────────────────────────────
Source: ganjoor.net via masnavi.ai