M2:129 — این چنین تلبیس با بابات کرد / آدمی را این سیه‌رخ مات کرد

这节诗句出现在鲁米警告读者警惕魔鬼（易卜劣厮，Iblis）的段落中。就在前一节诗里，鲁米说魔鬼会亲切地称呼你“我的心肝宝贝”（جان بابا），用甜言蜜语来引诱你。紧接着，本节诗便以亚当的典故来印证这一警告。

“你的父亲”（بابات）在此处明确指向人类的始祖亚当（آدم）。鲁米提醒我们，魔鬼的欺骗手法古老而有效，就连我们的始祖也曾因此失足。这不仅是回顾一桩神学历史，更是为了强调这种危险的现实性与普遍性——如果连亚当都会被骗，那么我们这些后代子孙更应时刻保持警惕。

“黑脸的”（سیه‌رخ）这个词，在波斯语中既有字面意思，也引申为“无耻的”、“声名狼藉的”或“带来厄运的”。这里用它来形容魔鬼，生动地刻画出其邪恶、阴险的本质。“将死”（مات کرد）一词借用了象棋术语，意为将对方的王将死，使其无路可逃。这个比喻极其精准，它描绘了魔鬼如何通过精心策划的骗局，将亚当逼入绝境，使其最终被逐出乐园。鲁米在紧随其后的诗句中继续延展了这个象棋比喻，称魔鬼是棋盘上的高手（بر سر شطرنجْ چُست است این غراب），警告我们切不可掉以轻心。

مولانا در ابیات قبل، سالک را از همنشینی با «اغیار» و «ناراستاﻥ» بر حذر می‌دارد و هشدار می‌دهد که شیطان با سخنان فریبنده و به ظاهر مهربانانه مانند «جانِ بابا» انسان را به دام می‌اندازد.

این بیت، این هشدار را به یک واقعۀ بنیادین در تاریخ بشر گره می‌زند: داستان فریب خوردن حضرت آدم در بهشت. مولانا می‌گوید این روشی که ابلیس به کار می‌برد، یعنی «تلبیس» (پوشاندن باطل در لباس حق)، همان روشی است که با «پدر» همۀ ما، یعنی آدم، به کار برد و موفق شد. عبارت «سیه‌رخ» برای شیطان به کار رفته که هم به معنای ظاهری (موجودی تاریک و زشت) و هم به معنای باطنی (روسیاه و شرمسار از درگاه حق) است.

استعارۀ «مات کرد» از بازی شطرنج گرفته شده است. همانطور که در بیت بعدی («بر سر شطرنج چُست است این غراب»)، مولانا شیطان را حریفی بسیار زیرک و ماهر در بازی شطرنج زندگی معرفی می‌کند که حرکات انسان را پیش‌بینی کرده و با مهارت او را در موقعیت شکست کامل (مات) قرار می‌دهد. این شکست، شکست آدم بود که به هبوط او از بهشت انجامید و میراث این مبارزه به تمام فرزندان او، یعنی بشریت، رسیده است. بنابراین، این بیت یک هشدار جدی است که دشمنی که در برابر توست، دشمنی کارکشته و بسیار خطرناک است که حتی پدر نخستین تو را نیز مغلوب کرده است.