পড়ুন› দফতর ২› কুকুরের অন্ধ ভিক্ষুকের ওপর ঝাঁপিয়ে পড়া› দ্বিপদী ২৩৬৬
M2:2366 — سگ چو عالم گشت شد چالاک زحف / سگ چو عارف گشت شد اصحاب کهف
M2:2366
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این بیت می‌گوید که دانش و معرفت، حتی یک حیوان پست مانند سگ را نیز به مقامی والا می‌رساند؛ دانش او را شکارچی ماهر و معرفت او را هم‌نشین اولیای خدا می‌کند.
این بیت در ادامه‌ی داستان سگی است که به گدایی نابینا حمله کرده است. مولانا با مقایسه، ارزش «دانش» و «معرفت» را نشان می‌دهد. او دو سطح از تعالی را برای سگ ترسیم می‌کند:
-
سگِ عالِم: سگی که آموزش دیده و «علم» شکار را آموخته است. این دانش، او را از یک حیوان ولگرد به یک شکارچی ماهر و مفید (چالاک زحف) تبدیل می‌کند که شکارهای حلال به صاحبش تقدیم می‌کند. این سطح، کمالی است که از طریق آموزش و انضباط ظاهری به دست می‌آید.
-
سگِ عارف: این مرتبه‌ای بسیار بالاتر است. سگی که به «معرفت» و شناخت درونی می‌رسد، دیگر فقط یک شکارچی نیست، بلکه به مقام معنوی والایی دست می‌یابد و هم‌نشین مردان خدا، یعنی «اصحاب کهف» می‌شود. این اشاره به سگ اصحاب کهف در قرآن است که به واسطه‌ی همراهی با نیکان، نامش در کنار آنان جاودانه شد. این کمال، نتیجه‌ی بصیرت درونی و همراهی با اهل معرفت است.
پیام اصلی مولانا این است: وقتی دانش و معرفت می‌تواند چنین تأثیری بر یک سگ بگذارد، ببین انسان که استعداد ذاتی این کمالات را دارد، با جهل و غفلت خود را تا چه اندازه پست می‌کند.
- عالم
- دانا، دانش‌آموخته، تعلیم‌دیده
- چالاک زحف
- چابک و ماهر در حرکت و شکار. «زحف» به معنی خزیدن و حرکت سریع روی زمین است.
- عارف
- صاحب معرفت، کسی که به شناخت و بصیرت درونی رسیده است.
- اصحاب کهف
- یاران غار؛ گروهی از جوانان یکتاپرست که طبق داستان قرآن، از ستم پادشاهی مشرک به غاری پناه بردند و سال‌ها به خواب رفتند و سگشان نیز همراهشان بود.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.