M2:2644 — من سبب را ننگرم کان حادثست / زانک حادث حادثی را باعثست

در این بیت، ابلیس در حال دفاع از عمل خود در برابر معاویه است و استدلال خود را به سطحی بالاتر از فهم معمول می‌برد. او می‌گوید که مردم عادی درگیر «سبب»ها، یعنی علت‌های ظاهری رویدادها، می‌شوند. مثلاً می‌پرسند چرا ابلیس به آدم سجده نکرد؟ و جواب را در حسادت یا تکبر او جستجو می‌کنند. اما ابلیس این سطح از تحلیل را رد می‌کند.

از دیدگاه او، هر «سبب»ی در این عالم، خود «حادث» است؛ یعنی پدیده‌ای است که در نقطه‌ای از زمان به وجود آمده و ازلی نیست. آفرینش آدم، فرمان سجده، و حسادت خود او، همگی رویدادهایی در بستر زمان هستند. او معتقد است که هر پدیده‌ی حادثی، تنها می‌تواند علت یک پدیده‌ی حادث دیگر باشد. این زنجیره‌ی بی‌پایان علت و معلول، انسان را در سطح پدیده‌ها نگه می‌دارد و از درک حقیقت ازلی باز می‌دارد.

بنابراین، ابلیس ادعا می‌کند که نگاهش را از این سلسله‌ی اسباب برداشته و به «لطف سابق» خداوند، یعنی محبت و عنایت ازلی او، دوخته است. او عمل خود را نه در چارچوب یک نافرمانی مقطعی، بلکه در پرتو رابطه‌ی عاشقانه‌ی ازلی خود با خداوند تفسیر می‌کند و می‌گوید که حسادتش نیز نه از کفر، که از شدت عشق و غیرت بر معشوق بوده است.