पढ़िए› दफ़्तर 5› उस दासी की कहानी जिसने मालकिन के गधे से अपनी कामुकता शांत की, और उसे बकरी और भालू की तरह इंसानों वाली कामुकता करना सिखाया था। और उसने गधे के लिंग में एक कद्दू डाल दिया था ताकि वह हद से न बढ़ जाए। मालकिन को इस बात का पता चला, लेकिन उसने कद्दू की सूक्ष्मता को नहीं देखा। उसने दासी को बहाने से दूर भेज दिया, और कद्दू के बिना गधे से संबंध बनाया, और शर्मनाक तरीके से मर गई। दासी देर शाम वापस आई और विलाप करने लगी कि 'हे मेरी जान, हे मेरी आँखों की रौशनी! तुमने लिंग देखा, कद्दू नहीं देखा। तुमने पुरुषत्व देखा, वह दूसरा नहीं देखा।' 'कुल नाकिस मलून' का अर्थ है, 'हर अपूर्ण दृष्टि और समझ शापित है।' अन्यथा, बाहरी रूप से अपूर्ण शरीर शापित नहीं हैं, बल्कि 'उन पर कोई दोष नहीं है' के दायरे में हैं – दोष, शाप, फटकार और क्रोध का निषेध किया गया है।› शेर 1377
M5:1377 — فعل آتش را نمیدانی تو برد / گرد آتش با چنین دانش مگرد
M5:1377
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
وقتی از طبیعت و پیامدهای ویرانگر شهوت آگاهی نداری، با این جهل و نادانی، خود را در معرض آن قرار مده.
این بیت هشداری است دربارهٔ روبرو شدن با امیال قدرتمند، بهویژه شهوت، بدون داشتن دانش و بصیرت کافی. مولانا شهوت را به آتش تشبیه میکند؛ نیرویی که هم میتواند مفید باشد (مانند ازدواج که در بیتهای قبل به آن اشاره شد) و هم ویرانگر. همانطور که نزدیک شدن به آتش بدون دانستن راه و رسم کنترل آن، به سوختن و نابودی میانجامد، تسلیم شدن به شهوت بدون درک عواقب و سازوکارهای مهار آن نیز هلاکتبار است.
در داستان، «خاتون» نماد کسی است که تنها ظاهر عمل (لذت کنیز) را میبیند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و حیاتی آن (کدو) غافل است. این «دانشِ ناقص» او را به کام مرگ میکشاند. مولانا این اصل را تعمیم میدهد: هر نیروی عظیمی در جهان، از جمله عشق، قدرت، یا امیال نفسانی، مانند آتش است. برای بهره بردن از آن، به معرفت و خویشتنداری نیاز است، وگرنه همان نیرو فرد را نابود خواهد کرد. این بیت، در واقع، مقدمهای است برای شرح فاجعهای که در اثر جهل و شهوترانی خاتون رخ میدهد.
- فعل
- کار، اثر، خاصیت
- بُرد
- در اینجا به معنی تحمل، صبر، یا به طور کلی، نحوهٔ مواجهه و کنار آمدن.
- مگرد
- نگرد، نزدیک نشو
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.