Oxu› Dəftər 2› Haqq-Təalanın çobana görə Musanı (əleyhissalam) danlaması› Beyt 1760
M2:1760 — ناظرِ قلبیم اگر خاشِع بوَد / گرچه گفتِ لَفظ، ناخاضِع رُوَد
M2:1760
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
خداوند به نیت و حال درونی انسان توجه میکند، نه به ظاهر کلمات و آداب و رسوم؛ اگر دلی سرشار از عشق و خشوع باشد، بیان ناشیانه و حتی به ظاهر کفرآمیز آن پذیرفته است.
این بیت در ادامهٔ داستان موسی و شبان و در قالب وحی خداوند به موسی بیان میشود. موسی چوپانی را به خاطر دعاهای ساده و عاشقانهاش که به زبان بیادبی مینمود، سرزنش کرده بود و خداوند در اینجا موسی را عتاب میکند.
مولانا از زبان خداوند توضیح میدهد که معیار سنجش ما، «قلب» است، نه «قالب» گفتار. اگر قلب انسان در برابر حقیقت خاشع و تسلیم باشد، این اصالت دارد. حتی اگر کلماتی که بر زبان میآورد، از دیدگاه آدابدانان و اهل ظاهر، «ناخاضع» یا بیادبانه به نظر برسد. خداوند به سوز و گداز درون و صدق نیت بنده مینگرد، نه به فصاحت و بلاغت او.
این بیت، اصل بنیادین عرفان را بیان میکند: جوهر دین، حال درونی و عشق سوزان است، نه صرفاً رعایت ظواهر و الفاظ. همانطور که در بیت بعد میآید، دل «جوهر» و گفتار «عَرَض» است. خداوند خریدار آن گوهر اصیل است و به پوسته و ظاهر اعتنایی ندارد. دعای شبان، با همهٔ سادگی و بیادبی ظاهریاش، از صدها دعای عالمانه اما بیروح، نزد خداوند مقبولتر است.
- ناظرِ قلبیم
- نگاه ما به دل است، معیار ما باطن و نیت است
- خاشِع
- فروتن، تسلیم، خاکسار
- گفتِ لفظ
- بیان کلمات، ظاهر گفتار
- ناخاضِع
- غیرفروتن، بیادبانه، آنچه ظاهراً تسلیم و احترام را نمیرساند
- رَوَد
- جاری شود، بیان شود، پیش برود
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.