Oxu› Dəftər 2› Musaya (əleyhissalam) çobanın üzrünü bildirmək üçün vəhy gəlməsi› Beyt 1794
M2:1794 — هان و هان گر حمد گویی گر سپاس / همچو نافرجام آن چوپان شناس
M2:1794
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
این بیت هشداری است به موسی (و خواننده) که بداند حتی ستایشهای فصیح و عالمانهی او نیز در برابر عظمت خداوند، به اندازهی همان عبارات ساده و خام چوپان، ناقص و ناکامل است.
این بیت در ادامهی داستان موسی و چوپان و پس از عتاب خداوند به موسی آمده است. خداوند به موسی، که نماد عقل و شریعت است، هشدار میدهد که گمان نکند ستایش او برتر از ستایش آن چوپانِ عاشق است. کلمهی «نافرجام» در اینجا به معنای «خام، بینتیجه و ناقص» است.
مولانا میگوید: ای موسی، آگاه باش! هر حمد و سپاسی که تو با آداب و کلمات صحیح بر زبان میآوری، در نهایت، در مقایسه با حقیقت بینهایت خداوند، همچون همان حرفهای به ظاهر بیادبانهی چوپان، نارسا و ناکامل است. اگرچه ستایش تو از نظر صورت و ظاهر برتر از کلام چوپان است، اما هر دو «نسبت به حق» ناقص (ابتر) هستند. همانطور که در بیت بعدی میآید: «حمد تو نسبت بدان گر بهترست / لیک آن نسبت به حق هم ابترست».
نکتهی عرفانی این است که زبان بشر، هر قدر هم که فصیح باشد، برای توصیف ذات نامتناهی خداوند قاصر است. بنابراین، خداوند به ارزش و صدق باطنی ستایشها مینگرد، نه فقط به صورت ظاهری آنها. این بیت یک درس عمیق در فروتنی و شکستن غرور معرفتی است؛ هیچکس، حتی پیامبری چون موسی، نباید عبادت خود را کامل و عبادت دیگری را به دلیل سادگیاش پست بشمارد.
- هان و هان
- آگاه باش، هشدار، بدان و آگاه باش (برای تأکید بسیار به کار میرود)
- حمد
- ستایش، ستودن (واژهای عربی برای ستایش خداوند)
- سپاس
- شکرگزاری، قدردانی (واژهای فارسی که اینجا در کنار حمد آمده تا هر نوع ستایشی را در بر بگیرد)
- نافرجام
- بیسرانجام، ناقص، خام، کاری که به نتیجهی مطلوب نرسیده
- شناس
- بدان، بشناس (فعل امر از شناختن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.