اقرأ› دفتر ١› عثور رسول الروم على أمير المؤمنين عمر رضي الله عنه نائماً تحت شجرة› بيت ١٤٣١
M1:1431 — هر که ترسید از حق او تقوی گزید / ترسد از وی جن و انس و هر که دید
M1:1431
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
این بیت میگوید کسی که ترس واقعیاش تنها از خدا باشد و به همین دلیل پرهیزکار شود، خداوند چنان هیبتی به او میبخشد که تمام موجودات، اعم از انسان و جن، از او حساب میبرند و برایش احترام قائل میشوند.
این بیت، نتیجهگیری فرستادهی روم از مشاهداتش است. او که خود را فردی شجاع و بیباک در برابر پادشاهان و در میدانهای جنگ میداند، از دیدن عمر که بیسلاح و آسوده زیر درختی خفته، به لرزه افتاده است. او درمییابد که این هیبت و شکوه، از شخص عمر یا لباس سادهی او (دلق) نیست، بلکه بازتابی از هیبت الهی است.
مولانا در اینجا یک اصل معنوی را بیان میکند: رابطهی ترس و قدرت، معکوس است. معمولاً انسانها از صاحبان قدرت دنیوی میترسند، اما عارف کسی است که تنها از خداوند میترسد. این ترس، نه از نوع وحشت، بلکه آمیزهای از احترام، عشق و آگاهی از عظمت خداوند است که به «تقوا» (پرهیزکاری و خودنگهداری) منجر میشود. پاداش چنین ترسی، کسب هیبتی الهی است. یعنی کسی که از خدا بترسد، دیگران از او خواهند ترسید؛ نه به خاطر ظلم و ستم، بلکه به دلیل وقار و عظمتی که خداوند در وجود او به ودیعه میگذارد. این هیبت، دیگران را نه به وحشت، که به احترام و تسلیم وامیدارد.
این مفهوم، وارونگی قدرت در نگاه عرفانی را نشان میدهد. قدرت حقیقی نه در لشکر و سلاح، که در اتصال به منبع اصلی قدرت، یعنی خداوند، نهفته است. عمر با خالی کردن دل خود از ترسِ غیرِ خدا، آن را با هیبت حق پر کرده و این هیبت به طور طبیعی بر هر بینندهای تأثیر میگذارد.
- حق
- خداوند، حقیقت مطلق
- تقوی گزید
- پرهیزکاری را انتخاب کرد، پارسا شد
- انس
- انسان، آدمیان
- وی
- او (ضمیر سوم شخص مفرد)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.