پڑھیے› دفتر ۱› خلیفہ کا تحفہ قبول کرنا اور اس تحفے اور اس گھڑے سے کمال بے نیازی کے ساتھ عطاء فرمانا› بیت ۲۸۷۱
M1:2871 — گنج مخفی بد ز پری جوش کرد / خاک را سلطان اطلسپوش کرد
M1:2871
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت به حدیث قدسی «گنج پنهان» اشاره دارد و میگوید که خداوند از فرط کمال و پری، تجلی کرد و عالم خاکی و انسان را با آفرینش خود شرافت و زیبایی بخشید.
مولانا در این بیت، داستان مرد عرب و سبوی آب او را به یک اصل عرفانی بزرگ پیوند میزند. همانطور که خلیفه، با وجود بینیازی کامل از آب مرد فقیر، هدیهی او را از روی لطف محض پذیرفت و او را اکرام کرد، خداوند نیز که «گنجی پنهان» و غنی بالذات بود، از شدت پری و لبریز بودنِ کمالاتش «به جوش آمد» و تجلی کرد.
این «جوشش» همان آفرینش است. خداوند با خلق کردن جهان، بهویژه انسان که از «خاک» سرشته شده، این موجود فروپایه را به «سلطان اطلسپوش» تبدیل کرد. یعنی به او ردای کرامت و خلافت بخشید و او را با صفات خود آراست. آفرینش، نه از روی نیاز، بلکه از روی عشقی سرشار و فیضی بیکران است که از ذات لبریز الهی فوران میکند و به موجودات خاکی، وجود، زیبایی و ارزش میبخشد.
- گنج مخفی
- اشاره به حدیث قدسی «کنتُ کنزاً مخفیاً...»؛ گنج پنهان، کنایه از ذات الهی پیش از آفرینش
- بد
- بود (شکل قدیمی فعل بودن)
- پُری
- پُر بودن، لبریز بودن، کمال
- جوش کرد
- جوشید، فوران کرد، تجلی کرد
- اطلسپوش
- کسی که جامهی اطلس (نوعی پارچه ابریشمی گرانبها) پوشیده؛ کنایه از باارزش و باشکوه
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.