M2:756 — ذکر حق کن بانگ غولان را بسوز / چشم نرگس را ازین کرکس بدوز

در این بخش از مثنوی، مولانا امیال و آرزوهای دنیوی (مانند ثروت، مقام و شهرت) را به «بانگ غولان» تشبیه می‌کند؛ صداهایی فریبنده که از درون خود انسان برمی‌خیزند و او را از مسیر حقیقت دور کرده و به سوی نابودی می‌کشانند.

این بیت راهکار عملی مقابله با این وسوسه‌ها را بیان می‌کند. راهکار اول «ذکر حق» یا یاد خداوند است. ذکر مانند آتشی است که این فریادهای فریبنده را می‌سوزاند و بی‌اثر می‌کند. این عمل، تمرکز را از خواسته‌های نفسانی به سوی حقیقت الهی معطوف می‌دارد.

راهکار دوم، بستن «چشم نرگس» بر روی «کرکس» است. «چشم نرگس» استعاره‌ای زیبا و دوپهلو برای چشم انسان است: از یک سو مانند گل نرگس زیباست و زیبایی‌ها را می‌بیند، اما از سوی دیگر می‌تواند نماد خودبینی و نگریستن به پایین (به سوی مادیات) باشد. «کرکس» نیز نماد دنیا و تعلقات آن است که همچون لاشخوری، پست و مردارخوار است. مولانا توصیه می‌کند که این چشم را که شیفته‌ی ظواهر است، بر روی زشتی و پستی دنیا ببندیم تا فریب آن را نخوریم. در واقع، باید نگاه خود را از پستی‌های مادی برگرفت تا بتوان به بلندی‌های معنوی نظر کرد.