قرائت› دفتر ۲› بخش ۲۲ - به راه کردن شاه یکی را از آن دو غلام و ازین دیگر پرسیدن› بیت ۹۰۲
M2:902 — عیب دیگر این که خودبین نیست او / هست او در هستی خود عیبجو
M2:902
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
غلام در ادامهٔ ستایش دوستش، عیب او را این میشمارد که مغرور و خودبین نیست، بلکه همواره به خود سخت میگیرد و در وجود خویش در جستجوی عیب و نقص است.
این بیت بخشی از داستان دو غلام است که پادشاهی در حال آزمودن آنهاست. یکی از غلامان در حال توصیف دوست خود است و در اینجا، به شکلی کنایهآمیز و هوشمندانه، یکی از بزرگترین فضائل او را در قالب یک «عیب» بیان میکند.
در نظام اخلاقی و عرفانی مولانا، «خودبینی» (خویشتن را کامل و بینقص دیدن) یکی از بزرگترین رذایل و حجاب راه سالک است. در مقابل، «عیبجویی» از خود و منتقد درون بودن، نشانهای از فروتنی، خودآگاهی و تلاش برای رشد معنوی است. کسی که عیب خود را میجوید، در واقع در حال پالایش درون و نزدیک شدن به کمال است. بنابراین، غلام با ذکر این «عیب»، در حقیقت دوستش را به داشتن یکی از مهمترین صفات انسانی و عرفانی میستاید. این روش، اوج هوشمندی و ظرافت او در ستایش دوستش را نشان میدهد، هرچند که شاه در بیتهای بعدی به او هشدار میدهد که این ستایشها ممکن است دامی برای ستایش پنهانی از خود باشد.
- خودبین
- مغرور، خودپسند، کسی که تنها خود و کمالات خود را میبیند.
- عیبجو
- کسی که به دنبال عیب و ایراد میگردد، عیبجوینده.
- هستی خود
- وجود خودش، ذات و شخصیت خویش.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.