Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1379
M5:1379 — آب حاضر باید و فرهنگ نیز / تا پزد آب دیگ سالم در ازیز
M5:1379
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
برای انجام هر کاری، تنها داشتن ابزار و امکانات کافی نیست؛ دانش و بصیرتِ استفادهٔ صحیح از آن ابزار نیز ضروری است وگرنه نتیجه فاجعهبار خواهد بود.
این بیت در میانهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و به عنوان یک قاعدهٔ کلی، عملِ مرگبارِ خاتون را تبیین میکند. مولانا از استعارهٔ آشپزی استفاده میکند تا نکتهٔ عمیقتری را بیان کند: برای پختن غذا، فقط داشتن دیگ، آب و آتش کافی نیست؛ «فرهنگ» یا همان دانش و هنر آشپزی نیز لازم است. بدون این دانش، همان آتش که میتواند غذایی لذیذ بپزد، دیگ و محتویاتش را میسوزاند و نابود میکند.
در این داستان، «شهوت» همان آتش قدرتمند است. کنیزک «فرهنگ» و دانش مهار این آتش را داشت و با استفاده از «کدو» (که نماد عقل، تدبیر و شناختِ حد و اندازه است)، آن را کنترل میکرد و سالم میماند. اما خاتون فقط ظاهر عمل (آب و دیگ و آتش) را دید و از «فرهنگ» آن یعنی نقش کدو بیخبر بود. او با شهوتِ خام و مهارنشده روبرو شد و همین آتش او را به هلاکت رساند.
بنابراین، این بیت هشداری است در مورد روبرو شدن با نیروهای قدرتمند نفسانی (مانند شهوت) یا هر پدیدهٔ دیگری در جهان، بدون داشتن علم و بصیرت لازم. امکانات و ابزار به خودی خود خنثی هستند؛ این دانش و آگاهی ماست که تعیین میکند آیا آن ابزار به ما خدمت خواهد کرد یا ما را نابود خواهد ساخت.
- فرهنگ
- در اینجا به معنی دانش، مهارت، معرفت و تدبیر
- ازیز
- صدای سوختن آتش، شعله و حرارت شدید
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.