Read› Daftar 5› Prologue› beyt 3
M5:3 — گر نبودی خلق محجوب و کثیف / ور نبودی حلقها تنگ و ضعیف
M5:3
Meaning · به زبانِ تو — Your language · AI
Rumi states that he cannot speak the full truth about his spiritual guide, Hosam al-Din, because most people are too spiritually crude and lack the capacity to receive such profound mysteries.
This couplet functions as an apologia, a classical rhetorical device where the poet explains why he cannot do justice to his subject. Rumi has just introduced his beloved disciple, Hosam al-Din, as the inspiration for Book 5. Now, he immediately qualifies the praise he is about to offer.
The obstacle is not his own inability to speak, but the audience's inability to hear. He uses two powerful metaphors for this limitation. First, people are محجوب (veiled) and کثیف (coarse/dense). The veil is a standard Sufi image for the ego and sensory perception, which hide spiritual realities. The coarseness refers to the soul's attachment to the dense, material world, making it unreceptive to subtle truths. Second, their حلقها (throats) are تنگ و ضعیف (narrow and weak). This vivid, physical image suggests that even if a profound truth were offered, the listener could not 'swallow' or assimilate it; it would be like trying to force a large piece of food down a baby's throat (an image Rumi uses explicitly two lines later).
In the context of the Masnavi's opening, this beyt establishes a key principle: spiritual teaching must be tailored to the capacity of the recipient. Rumi is signaling that what he can say in the book is only a fraction of the reality he experiences, a concession to the limitations of his audience.
- محجوب
- Literally 'veiled' or 'screened off.' In Sufi terminology, it refers to a person whose perception of spiritual reality is blocked by the ego, the senses, or attachment to the material world.
- کثیف
- Literally 'dense,' 'thick,' or 'coarse.' Spiritually, it describes the state of being engrossed in the material world, lacking the subtlety and refinement needed to perceive non-physical realities. It is the opposite of 'latif' (subtle, refined).
- حلقها
- Plural of 'halq,' meaning 'throats.' Rumi uses this physical image metaphorically for the capacity of a person's understanding to receive and assimilate spiritual knowledge.
مولانا می‌گوید اگر مخاطبان ظرفیت و آمادگی لازم برای درک حقایق معنوی را داشتند، او می‌توانست مدح حسام‌الدین را به شکلی عمیق‌تر و شایسته‌تر بیان کند.
این بیت در آغاز دفتر پنجم مثنوی و در ستایش حسام‌الدین چلبی آمده است. مولانا مقام معنوی حسام‌الدین را چنان والا می‌داند که وصف آن در کلام نمی‌گنجد و فهم آن نیز برای همگان ممکن نیست. او دلیل ناتوانی خود در ستایش کامل او را دو چیز می‌داند:
-
«خلق محجوب و کثیف»: اشاره به عامه‌ی مردم است که به دلیل تعلقات دنیوی و غفلت، درکشان از حقایق روحانی پوشیده و «محجوب» است. واژه‌ی «کثیف» در اینجا نه به معنای آلودگی ظاهری، که به معنای سنگینی و تیرگی باطن و دور بودن از لطافت معنوی است.
-
«حلقها تنگ و ضعیف»: «حلق» یا گلو، استعاره‌ای است از ظرفیت و استعداد مخاطب برای دریافت و «فرو بردن» معانی سنگین و عمیق. همان‌طور که گلوی کوچک نمی‌تواند لقمه‌ی بزرگ را بپذیرد، ذهن‌های ناآماده و ضعیف نیز توانایی هضم اسرار معنوی را ندارند.
در واقع، مولانا می‌گوید که محدودیت نه در گوینده (خودش) یا در موضوع (مقام حسام‌الدین) است، بلکه در قابلیت پذیرش شنوندگان است. این یک اصل مهم در تعلیم عرفانی است که سخن باید متناسب با سطح درک و آمادگی مخاطب باشد تا به جای روشنگری، موجب گمراهی یا انکار نشود.
- محجوب
- در حجاب، پوشیده، کسی که حقیقت را نمی‌بیند
- کثیف
- ناپاک، آلوده؛ در اینجا به معنی سنگین، زمخت و دور از لطافت روحانی
- حلق
- گلو، مجرا؛ در اینجا استعاره از ظرفیت و استعداد فهم
- ضعیف
- ناتوان، سست
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.