পড়ুন› দফতর ১› এই কথার ব্যাখ্যা যে, যে দুনিয়ার প্রেমিক সে দেয়ালের প্রেমিকের মতো যে দেয়ালের উপর সূর্যের আলো পড়ে, এবং সে চেষ্টা ও সংগ্রাম করেনি এটা বোঝার জন্য যে সেই আলো ও উজ্জ্বলতা দেয়াল থেকে নয় বরং চতুর্থ আকাশের সূর্য থেকে; তাই সে সম্পূর্ণরূপে দেয়ালের প্রতি অনুরক্ত হলো, যখন সূর্যের আলো সূর্যের সাথে মিলিত হলো সে চিরকালের জন্য বঞ্চিত হলো: ‘আর তাদের ও তাদের আকাঙ্ক্ষার মধ্যে প্রতিবন্ধকতা স্থাপন করা হলো'› দ্বিপদী ২৮১২
M1:2812 — نیست حاکم تا کند تیمار او / کار خواجهٔ خود کند یا کار او
M1:2812
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این بیت وضعیت رقتانگیز کسی را توصیف میکند که بندهٔ غیرخدا شده است: او اربابی ندارد که واقعاً از او حمایت کند و در نتیجه، بین خدمت به معشوق ظاهری و رسیدگی به نیازهای واقعی خودش سرگردان و بلاتکلیف است.
این بیت در ادامهٔ تمثیل «عاشق دیوار» آمده است. مولانا انسانی را که به پدیدههای گذرا و ظواهر دنیا دل میبندد، به بردهای تشبیه میکند که به جای خدمت به ارباب حقیقی (خدا)، بندهٔ یک «غیر» شده است. این «غیر» (مانند دیوار در تمثیل) خودش صاحب اختیار و قدرتی نیست.
در مصرع اول، «نیست حاکم تا کند تیمار او»، مولانا میگوید این برده، ارباب و سرپرستی ندارد که به فکر او باشد و از او مراقبت کند. معشوق مجازی و دنیوی، مانند آن دیوار، اصالتی از خود ندارد و نمیتواند حامی واقعی عاشق باشد. در نتیجه، این عاشقِ اسیر، در یک بلاتکلیفی ویرانگر قرار میگیرد که در مصرع دوم بیان میشود: «کار خواجهٔ خود کند یا کار او». او نمیداند باید به وظایف بندگی در برابر این خواجهٔ ناتوان بپردازد یا به کارها و نیازهای حقیقی خودش رسیدگی کند. این وضعیت، نمادی از سرگشتگی روحی انسانی است که از منبع اصلی حیات جدا افتاده و در خدمت اهداف پوچ و بیثمر، خود را نیز فراموش کرده است.
- حاکم
- در اینجا به معنی سرپرست، ارباب، فرمانروا.
- تیمار کردن
- مراقبت کردن، پرستاری کردن، غمخواری کردن.
- خواجه
- ارباب، سرور، صاحب.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.