পড়ুন› দফতর ১› পীরের গুণাবলী ও তার আনুগত্যের বর্ণনা› দ্বিপদী ২৯৬৪
M1:2964 — شاوروهن و آنگه خالفوا / ان من لم یعصهن تالف
M1:2964
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
برای شناخت راه درست، ببین امیال و هوای نفست چه می‌خواهند و دقیقاً برعکس آن عمل کن، زیرا پیروی از نفسانیات سرانجامش نابودی است.
این بیت که به زبان عربی آمده، به حدیثی منسوب به پیامبر اسلام اشاره دارد که می‌گوید: «با زنان مشورت کنید و سپس با نظرشان مخالفت ورزید». مولانا اما این عبارت را از معنای ظاهری و جنسیت‌زدهٔ آن فراتر برده و در بافت عرفانی داستان به کار می‌گیرد.
در ابیات پیشین، مولانا «نفس اماره» یا خودِ حیوانی و سرکش انسان را به «خر» تشبیه کرده است؛ خری که همیشه به سمت علفزارِ لذت‌های دنیوی می‌رود و سالک را از راه حق دور می‌کند. در این تمثیل، «خر» نماد نفس و هواهای آن است. بنابراین، وقتی مولانا این حدیث را نقل می‌کند، ضمیر «هنّ» (آنها) در «شاوروهن» (با آنها مشورت کنید) نه به زنان، بلکه به همین امیال نفسانی بازمی‌گردد.
منظور این است که برای یافتن راه صحیح، ابتدا به خواسته‌های نفس خودت نگاه کن (با او مشورت کن) و سپس آگاهانه با آن مخالفت کن. این مخالفت، کلید رهایی است، زیرا پیروی از نفس، که دشمن راه معنوی است، جز به تباهی و هلاکت (تلف) نمی‌انجامد. این بیت در واقع یک دستورالعمل عملی برای مبارزه با نفس و خودسازی در مسیر سلوک است.
- شاوِروهُنَّ
- (فعل امر عربی) با آنها (زنان) مشورت کنید.
- خالِفوا
- (فعل امر عربی) مخالفت کنید، برخلاف آن عمل کنید.
- إنَّ
- (حرف تأکید عربی) به درستی که، همانا.
- مَن
- (اسم موصول عربی) کسی که، هر آن کس که.
- لَم یَعصِهِنَّ
- (فعل نفی عربی) از آنها سرپیچی نکرد، نافرمانی‌شان نکرد.
- تالِف
- (صفت عربی) هلاک شونده، تباه شده.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.