পড়ুন› দফতর ১› ওহীর লেখকের মুরতাদ হয়ে যাওয়া এই কারণে যে, ওহীর আলো তার উপর আঘাত হানল, সে রাসূল (সাঃ) এর আগে আয়াতটি পড়ল এবং বলল, তাহলে আমি নিজেও ওহীর স্থান› দ্বিপদী ৩২৯৩
M1:3293 — هر که را در دل شک و پیچانیَست / در جهان او فلسفی پنهانیست
M1:3293
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این بیت میگوید هر انسانی که در باطن خود دچار شک و وسوسههای فکری پیچیده است، در حقیقت مانند فیلسوفی است که به جای تسلیم در برابر حقیقت معنوی، به انکار و چون و چرا میپردازد.
مولانا در این بخش از مثنوی، «فلسفی» را نه به معنای مطلق کلمه، بلکه به عنوان نمادی برای عقلگرایی افراطی و منکرِ حقایق معنوی به کار میبرد. او پیش از این بیت، از فیلسوفی سخن گفته که نالهی ستون حنّانه را انکار میکند و آن را توهم و خیال میپندارد. مولانا این انکار را نشانهی بیگانگی از عالم معنا و اسارت در دام شک میداند.
این بیت، آن مفهوم خاص را به یک اصل کلی تبدیل میکند: مشکل فقط فیلسوفان حرفهای نیستند. هر کسی، حتی اگر ظاهراً اهل ایمان باشد، اما در دل خود با شک و تردیدهای مداوم و پیچیده دست به گریبان باشد، در باطن یک «فیلسوف پنهان» است. این «فلسفی بودن» در اینجا صفتی منفی است و به معنای گرایشی درونی به زیر سؤال بردن تجربههای روحانی و تکیهی صرف بر استدلالهای خشک عقلی است.
به گفتهی مولانا، این شک درونی مانند یک «رگ» پنهان است که هرچند وقت یکبار خود را نشان میدهد و چهرهی معنوی فرد را تیره و تار میکند. بنابراین، این بیت هشداری است به سالک که مراقب این گرایش پنهان در وجود خود باشد، زیرا میتواند ایمان او را از درون نابود کند.
- پیچانی
- پیچیدگی، آشفتگی فکری، شک و تردیدهای درهمتنیده
- فلسفی
- در اینجا: فرد شکاک و عقلگرای افراطی که منکر امور معنوی است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.