পড়ুন› দফতর ১› খ্রিস্টানদের মন্ত্রীর প্রতারণা গ্রহণ› দ্বিপদী ৩৭০
M1:370 — کو چه آمیزد ز اغراض نهان / در عبادتها و در اخلاصِ جان
M1:370
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این بیت به این نکته اشاره دارد که نفسِ انسان چگونه نیّتهای پنهان و خودخواهانهٔ خود را با خالصانهترین عبادات و اعمال معنوی درمیآمیزد و آنها را فاسد میکند.
مولانا در این بخش از داستان وزیر مکار، به قدرت فریبندگی «نفس امّاره» میپردازد. یاران آگاه پیامبر (صحابه) تنها به دنبال فضیلت ظاهری عبادات نبودند، بلکه با هوشیاری تمام مراقب بودند که نفس، انگیزههای پنهان و اغراض شخصی خود را وارد اعمال دینی آنها نکند.
این بیت به طور خاص توضیح میدهد که خطرناکترین حیلهٔ نفس این است که خود را در لباس دین و اخلاص پنهان میکند. نفس میتواند خالصترین عبادتها، مانند نماز یا روزه، و حتی بالاتر از آن، «اخلاص جان» یا همان صمیمیت و صدق قلبی را با اهداف پنهانی مثل ریاکاری، کسب شهرت، برتریجویی یا حتی لذت بردن از حس «آدم خوب بودن» آلوده سازد. این آمیزش آنقدر پنهانی و ظریف است که تشخیص آن به بصیرتی عمیق نیاز دارد؛ همان بصیرتی که مولانا برای یاران خاص پیامبر قائل است و آن را لازمهٔ سلوک معنوی میداند.
- کو
- مخفف «که او»، که در اینجا به «نفس غول» در بیت قبل اشاره دارد.
- آمیزد
- مخلوط میکند، در هم میآمیزد.
- اغراض
- جمع «غرض»؛ اهداف، مقاصد، نیّتهای شخصی و خودخواهانه.
- اخلاص جان
- صداقت و خلوصِ عمیق روحی و قلبی، صمیمیت باطنی.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.