পড়ুন দফতর ১ খ্রিস্টানদের মন্ত্রীকে অনুসরণ দ্বিপদী ৪০৯

M1:409 — تا ازین طوفانِ بیداری و هوش / وا رهیدی این ضمیر و چشم و گوش

تا ازین طوفانِ بیداری و هوشوا رهیدی این ضمیر و چشم و گوش
✦ এই বয়াতটি বাংলা ভাষায় রেন্ডার করুন

M1:409

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — তাঁর রেকর্ড করা মসনবী বক্তৃতা থেকে

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای کاش از این طوفان بیداری و هوشیاری، این ضمیر و چشم و گوش رهایی می‌یافت. معنا: این بیت آرزوی مولانا را بیان می‌کند که کاش روح و قوای ادراکی او از آشوب‌های دنیای بیداری و هشیاری رها شده و در آرامش ابدی غرق می‌شد.

شرح

این بیت، ژرف‌ترین آرزوی مولانا را عیان می‌سازد؛ آرزویی که هر عارف راستینی در خلوت خود با معبود نجوا می‌کند. مولانا در اینجا از «طوفان بیداری و هوش» سخن می‌گوید. این تعبیر، نه صرفاً اشاره به زندگی روزمره، بلکه به همهٔ آشوب‌ها، دغدغه‌ها، و هیاهوهایی است که قوای ادراکی انسان — یعنی ضمیر، چشم و گوش — را درگیر خود می‌سازد و آرامش اصیل را از او سلب می‌کند. جهان در نگاه صوفی، صحنهٔ کارزار است، طوفانی از حوادث و اغیار که لحظه‌ای آدمی را به حال خود نمی‌گذارد. مراد مولانا از این «رهیدن»، چیزی فراتر از خوابی موقت است. او در پی رهایی کامل و بازگشت به موطن ازلی است. این سخن را باید در ریشهٔ عمیق صوفیانهٔ آن فهمید. مرحوم عبدالقدوس گنگهی، همان عارف بزرگ، که اقبال لاهوری سخنش را نقل می‌کند، می‌گفت: «پیغمبر به معراج رفت و برگشت. من اگر بودم والله برنمی‌گشتم.» این بیان، دقیقاً حال صوفی را وصف می‌کند؛ صوفی در معراج خود، آن‌چنان غرق در حضور حق می‌شود که دیگر میلی به بازگشت به عالم کثرت و رنج ندارد. این‌جا، مولانا نیز گویی می‌گوید: ای کاش روح ما را که هر شب به عالم غیب می‌بری، دیگر به این دنیای پرشور و شر باز نمی‌گرداندی. کاش در همان‌جا، در کنار حضرت حق، آرام و مقیم می‌شدیم. این «کاش»ِ مولانا، نشان از یک طلبِ قلبی و عمیق دارد؛ طلب سکون و آرامش ابدی در حضرت باری‌تعالی. او آرزو می‌کند که این «ضمیر و چشم و گوش»، که در دنیا مدام در معرض تحریکات و تصرفات گوناگونند، از این «طوفان» خلاص شوند و به بی‌خبری از غیر حق، که خود عین آگاهیِ محض است، دست یابند. این، طلبِ فنای فی‌الله است که در لابلای واژگان او جاری‌ست.

نکات کلیدی

  • آرزوی مولانا برای رهایی از آشوب‌های دنیوی و رسیدن به آرامش ابدی.
  • تعبیر «طوفان بیداری و هوش» به عنوان کنایه‌ای از کثرت دغدغه‌ها و هیاهوهای زندگی مادی.
  • بازتاب میل عمیق صوفیانه به ابقای روح در عالم غیب و عدم بازگشت به دنیا.
  • رهایی ضمیر، چشم و گوش (قوای ادراکی) از تصرفات جهان و غرق شدن در بی‌خبری از غیر حق.
  • این «کاش» نشان‌دهندهٔ طلبِ فنای فی‌الله و اقامت دائمی در حضور حضرت حق است.

Sources: d1-s30 · 00:59:35

به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.