M1:506 — او ز یک رنگیّ عیسی بو نداشت / وز مزاج خمّ عیسی خو نداشت

鲁米在此处继续讲述那位迫害基督徒的犹太维齐尔的故事。他将耶稣（عیسی, ʿĪsā）的灵性状态比作一个能染出纯净单色的染缸（خمّ）。在这个比喻中，耶稣的“纯一”（یک‌رنگی）代表着一种超越了外在形式与纷争的、内在统一的灵性境界。

这节诗句指出，那位维齐尔之所以行为邪恶，是因为他完全不具备这种品质。他不仅无法“闻到”——即感知或领会——耶稣那种纯一的精神芬芳，更没有耶稣染缸那样的“性情”（خو）或“气质”（مزاج）。耶稣的染缸能将“百色衣衫”（جامهٔ صد رنگ）——象征着世俗世界的多样性、矛盾和虚饰——浸染成纯净、简约的“一色”（یک‌رنگ）。这是一种精神上的转化与升华之力。

因此，这句诗的重点在于诊断维齐尔的灵性缺陷。他被困在多与杂的世界里，与那种能化繁为简、化冲突为和谐的神圣本性毫无关联。鲁米借此强调，真正的灵性道路不在于外在形式的差异，而在于能否达到内在的纯粹与统一，而这正是那位维齐-尔所缺失的。

این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که ادعای پیامبری می‌کرد اما در واقع فریبکار بود. مولانا توضیح می‌دهد که علت گمراهی او این بود که از «یکرنگی» بی‌خبر بود. «یکرنگی» در اینجا به معنای خلوص، صداقت، و وحدت با حقیقت الهی است که در شخصیت حضرت عیسی (ع) تجلی یافته است.

مولانا عیسی را به یک «خُم» یا حوضچهٔ رنگرزی تشبیه می‌کند که هر چیز چندرنگ و ناخالصی در آن بیفتد، یکدست و زلال بیرون می‌آید. این «خُم عیسی» نماد باطن پاک و تحول‌آفرین اولیای الهی است. فردی که از این یکرنگی و خلوص بویی نبرده باشد، یعنی با این سرشت معنوی اُنس و آشنایی نداشته باشد، در دنیای رنگارنگ و فریبندهٔ ظواهر باقی می‌ماند و نمی‌تواند به حقیقت راه یابد. در واقع، مشکل آن پیامبر دروغین، نداشتن این ارتباط باطنی و این تحول درونی بود، نه کمبود دانش یا مهارت‌های ظاهری.