পড়ুন› দফতর ৫› সেই দাসীর গল্প যে খাতুনের গাধার সাথে যৌনতায় লিপ্ত ছিল এবং তাকে ছাগল ও ভালুকের মতো মানুষের মতো যৌনতায় অভ্যস্ত করেছিল, আর গাধার লিঙ্গে একটি লাউ প্রবেশ করিয়ে রাখত যাতে সীমা অতিক্রম না হয়। খাতুন তা জানতে পারলেন, কিন্তু লাউয়ের সূক্ষ্মতা দেখতে পেলেন না। তিনি অজুহাত দেখিয়ে দাসীকে দূরে পাঠিয়ে দিলেন এবং গাধার সাথে লাউ ছাড়াই মিলিত হলেন এবং অপমানে ধ্বংস হলেন। দাসী রাতে ফিরে এলো এবং শোক করে বলল, 'ও আমার প্রাণ, ও আমার চোখের আলো! তুমি পুরুষাঙ্গ দেখলে, কিন্তু লাউ দেখলে না; তুমি লিঙ্গ দেখলে, কিন্তু অন্যটি দেখলে না।' 'কুল্লা নাকিস মালউন' অর্থাৎ, 'প্রত্যেক অসম্পূর্ণ দৃষ্টি ও বোধ অভিশপ্ত'। তা না হলে, দৃশ্যত অসম্পূর্ণ দেহাবয়ব যাদের, তারা অভিশপ্ত নয়, বরং রহমতপ্রাপ্ত। তোমরা পড়ো, 'অন্ধের উপর কোনো দোষ নেই'—এখানে দোষ, অভিশাপ, তিরস্কার ও ক্রোধের অস্বীকৃতি রয়েছে।› দ্বিপদী ১৩৮৯
M5:1389 — مرگ بد با صد فضیحت ای پدر / تو شهیدی دیدهای از کیر خر
M5:1389
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
مولانا با طنزی تلخ میگوید این زن که در راه شهوترانی کشته شد، مرگی خفتبار داشت و نمیتوان او را با شهیدان راه حق مقایسه کرد.
این بیت، نقطهی اوج اخلاقی داستان «کنیزک و خاتون» است. پس از توصیف مرگ هولناک و شرمآور خاتون که از تقلید کورکورانهی شهوت کنیزک ناشی شد، مولانا مستقیماً خواننده را خطاب قرار میدهد. او با یک پرسش بلاغی تکاندهنده، تضاد میان دو نوع مرگ را آشکار میکند: مرگ در راه خدا (شهادت) که اوج افتخار است، و مرگ در راه نفس اماره و شهوت حیوانی که نهایت خواری و رسوایی (فضیحت) است.
استفاده از کلمهی «شهید» در اینجا طعنهآمیز و کنایهدار است. مولانا میپرسد آیا کسی که اینگونه در بستر شهوت حیوانی جان میدهد، شایستهی نام «شهید» است؟ پاسخ آشکارا منفی است. این بیت مقدمهای است برای نتیجهگیری عرفانی داستان: نفس انسان مانند همان «خر» سرکش است و اگر انسان تسلیم آن شود، به چنین سرنوشت نکبتباری دچار خواهد شد. مرگ زن، نمادی از هلاکت روحانی کسی است که بدون معرفت و کنترل، خود را فدای امیال نفسانی میکند.
- فضیحت
- رسوایی، بیآبرویی، ننگ
- ای پدر
- ای خواننده، ای سالک؛ عبارتی برای خطاب صمیمانه و آموزگارانه
- شهید
- کشته شده در راه خدا؛ در اینجا با کنایه برای کسی که در راه شهوت مرده به کار رفته است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.