পড়ুন› দফতর ৫› সেই দাসীর গল্প যে খাতুনের গাধার সাথে যৌনতায় লিপ্ত ছিল এবং তাকে ছাগল ও ভালুকের মতো মানুষের মতো যৌনতায় অভ্যস্ত করেছিল, আর গাধার লিঙ্গে একটি লাউ প্রবেশ করিয়ে রাখত যাতে সীমা অতিক্রম না হয়। খাতুন তা জানতে পারলেন, কিন্তু লাউয়ের সূক্ষ্মতা দেখতে পেলেন না। তিনি অজুহাত দেখিয়ে দাসীকে দূরে পাঠিয়ে দিলেন এবং গাধার সাথে লাউ ছাড়াই মিলিত হলেন এবং অপমানে ধ্বংস হলেন। দাসী রাতে ফিরে এলো এবং শোক করে বলল, 'ও আমার প্রাণ, ও আমার চোখের আলো! তুমি পুরুষাঙ্গ দেখলে, কিন্তু লাউ দেখলে না; তুমি লিঙ্গ দেখলে, কিন্তু অন্যটি দেখলে না।' 'কুল্লা নাকিস মালউন' অর্থাৎ, 'প্রত্যেক অসম্পূর্ণ দৃষ্টি ও বোধ অভিশপ্ত'। তা না হলে, দৃশ্যত অসম্পূর্ণ দেহাবয়ব যাদের, তারা অভিশপ্ত নয়, বরং রহমতপ্রাপ্ত। তোমরা পড়ো, 'অন্ধের উপর কোনো দোষ নেই'—এখানে দোষ, অভিশাপ, তিরস্কার ও ক্রোধের অস্বীকৃতি রয়েছে।› দ্বিপদী ১৪২১
M5:1421 — ظاهر صنعت بدیدی زوستاد / اوستادی برگرفتی شاد شاد
M5:1421
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این بیت به کسی اشاره دارد که با دیدن ظاهرِ کار یک استاد، مغرور شده و بدون درک عمق و رازهای آن، خود را شادمانه استاد میپندارد و ادعای استادی میکند.
این بیت در ادامهی داستان کنیزک و خاتون است. کنیزک با استفاده از یک کدو، روشی برای آمیزش با خر ابداع کرده بود که آسیبی به او نمیرساند. خاتون که تنها ظاهر عمل را دیده بود و از «دقیقه» و نکتهی ظریفِ کدو بیخبر بود، تلاش کرد از او تقلید کند و در این راه جان خود را از دست داد.
مولانا از این داستان نتیجهای کلی میگیرد: خاتون نماد تمام کسانی است که به ظواهر دین، عرفان و معرفت بسنده میکنند. آنها کار یک «استاد» یا یک عارف کامل را میبینند اما به راز و رمز و باطن آن پی نمیبرند. با دیدن همین پوستهی بیرونی، شادمانه گمان میکنند که خود نیز به مقام استادی رسیدهاند و میتوانند همان کار را تکرار کنند. این شادمانی، ناشی از جهل و غرور است و سرانجامی جز هلاکت معنوی (و در داستان، هلاکت جسمی) ندارد.
این بیت هشداری است علیه شاگردیِ ناقص و ادعاهای بیاساس در مسیر معنوی. راه سلوک پر از جزئیات و ظرایفی است که از چشم مبتدی پنهان میماند. تقلید کورکورانه و سطحینگری، بدون راهنمایی یک استاد حقیقی و بدون درک کاملِ «چرا» و «چگونه»ی اعمال او، خطری مهلک است.
- صنعت
- در اینجا به معنی هنر، فن، مهارت و شگرد خاص
- زوستاد
- مخفف «از استاد»
- اوستادی برگرفتن
- ادعای استادی کردن، خود را استاد پنداشتن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.