পড়ুন› দফতর ৫› সেই গরুর গল্প যা এক বিশাল দ্বীপে একা থাকত। আল্লাহ তায়ালা সেই বিশাল দ্বীপকে গাছপালা ও সুগন্ধি ফুলে ভরে রাখতেন, যা ছিল গরুর খাদ্য। রাত পর্যন্ত সেই গরু সব খেয়ে ফেলত এবং পাহাড়ের মতো মোটাতাজা হয়ে যেত। রাতে সে চিন্তায় ও ভয়ে ঘুমাতে পারত না যে, 'আমি তো পুরো মাঠ চরে ফেলেছি, কাল কী খাব?' এই চিন্তায় সে রোগা হয়ে যেত। দিনের বেলায় সে কুনোর মতো উঠে দেখত যে পুরো মাঠ আগের দিনের চেয়েও সবুজ ও ঘন। আবার সে খেত এবং মোটাতাজা হয়ে যেত। আবার রাতে সেই একই চিন্তা তাকে গ্রাস করত। বছরের পর বছর সে একই জিনিস দেখছে, কিন্তু বিশ্বাস করে না।› দ্বিপদী ২৮৫৮
M5:2858 — هیچ نندیشد که چندین سال من / میخورم زین سبزهزار و زین چمن
M5:2858
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
این گاو هرگز با خود نمیاندیشد که سالهاست از همین مرتع تغذیه میکند و روزیاش هیچگاه قطع نشده است.
این بیت، نقطهٔ مرکزی حکایت گاو در جزیره است. مولانا از زبان این گاو (که نماد «نفس» انسان است) سخن میگوید و غفلت او را به تصویر میکشد. این حیوان هر روز از علفزار سرسبز میخورد و فربه میشود، اما شبهنگام از ترس گرسنگیِ فردا، لاغر و نحیف میگردد. با اینکه این چرخه سالهاست تکرار میشود و هر صبح روزی او به وفور فراهم است، او هرگز به این تجربهٔ مکرر و این لطف همیشگی خداوند اعتماد نمیکند.
نکتهٔ کلیدی در این بیت، کلمهٔ «نندیشد» است. مشکل گاو، کمبود روزی نیست، بلکه فقدان «اندیشه» و «تفکر» در مورد گذشته است. او به جای آنکه به تجربهٔ سالیان دراز خود و رزق بیوقفهای که دریافت کرده بنگرد و به منبع آن اعتماد کند، اسیر ترس از آیندهای نامعلوم است. مولانا با این تصویر ساده، اضطراب دائمی انسان را نقد میکند که ناشی از بیتوجهی به لطف و عنایت مستمر خداوند در گذشته و حال است. این بیت، مقدمهای است برای نتیجهگیریهای بعدی که انسان باید به جای نگرانی برای «مستقبل» (آینده)، به «ماضی» (گذشته) و الطافی که دیده، بنگرد.
- چندین سال
- سالهای بسیار، سالیان دراز
- زین
- مخفف «از این»
- سبزهزار
- مرتع، علفزار
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.