M5:58 — کین تانی پرتو رحمان بود / وان شتاب از هزهٔ شیطان بود

Rumi contrasta dos estados del alma: el del creyente (mu'min) y el del incrédulo. El creyente, confiando en la providencia y la justicia divinas, actúa con calma y deliberación (ta'annī). No teme que se le agoten las oportunidades ni que otros le arrebaten lo que es suyo, pues sabe que el mundo está gobernado por un orden justo. Esta tranquilidad no es pereza, sino una profunda seguridad interior que Rumi describe como un «rayo del Clemente» (raḥmān), una cualidad que refleja un atributo divino.

Por el contrario, la prisa (shitāb) nace del miedo y la desconfianza. En el contexto de la historia, es la actitud de quien saquea un lugar temiendo que otros le quiten el botín. Rumi atribuye esta ansiedad a la «instigación de Satanás» (hazza-ye shayṭān). Los versos siguientes aclaran que el Demonio asusta al ser humano con la amenaza de la pobreza para inducirlo a actuar con precipitación y avaricia, perdiendo así la virtud, la paciencia y la recompensa espiritual.

El verso, por tanto, no es un simple consejo práctico, sino una clave para el diagnóstico espiritual. La forma en que una persona se relaciona con el tiempo y los recursos revela su nivel de fe. La prisa ansiosa es un síntoma de una desconexión de la fuente divina de seguridad, mientras que la paciencia serena es una manifestación de la confianza en Dios.

مولانا در این بیت یک اصل مهم عرفانی و اخلاقی را بیان می‌کند که در ادامهٔ داستان غارتگری مؤمن و کافر آمده است. مؤمن، به دلیل اعتماد و توکل به خداوند، با آرامش و طمأنینه عمل می‌کند و می‌داند که روزی او تضمین شده و از دست نخواهد رفت. این آرامش و درنگ (تأنّی) صرفاً یک ویژگی رفتاری نیست، بلکه بازتابی از صفت «رحمانیت» خداوند است. کسی که به منبع بی‌کران لطف الهی متصل است، نیازی به حرص و عجله نمی‌بیند.

در مقابل، فردی که ایمان ضعیفی دارد، دائماً در ترس از فقر و کمبود به سر می‌برد. این ترس، همان‌طور که در ابیات بعدی توضیح داده می‌شود، وسوسه‌ای از جانب شیطان است («زانک شیطانش بترساند ز فقر»). شیطان با ایجاد این هراس، انسان را به شتاب و بی‌قراری وامی‌دارد تا بدون فکر و تأمل، برای به دست آوردن دنیا دست به هر کاری بزند. این عجله، که مولانا آن را «هزّهٔ شیطان» می‌نامد، انسان را از مروت، پاداش معنوی و بصیرت دور می‌کند و او را اسیر حرص و آز می‌سازد. بنابراین، آرامش نشانهٔ ایمان و اتصال به خداست و شتابزدگی، علامت تسلط ترس و وسوسهٔ شیطانی.