পড়ুন› দফতর ৬› হিজাজের দুপুরে বেলালের 'আহাদ আহাদ' বলার গল্প, যখন তার ইহুদি মালিক বিদ্বেষবশত তাকে কাঁটাযুক্ত ডাল দিয়ে মারছিল, আর হিজাজের সূর্যের নিচে বেলালের শরীর থেকে রক্ত ঝরছিল, তবুও তার ইচ্ছার বিরুদ্ধে 'আহাদ আহাদ' শব্দ বেরিয়ে আসছিল, যেমন অন্য রোগীদের থেকে ইচ্ছার বিরুদ্ধে আর্তনাদ বের হয়। কারণ সে প্রেমের যন্ত্রণায় পূর্ণ ছিল, কাঁটার ব্যথা দূর করার দিকে তার কোনো মনোযোগ ছিল না, যেমন ফেরাউনের জাদুকররা, জুরজিস এবং আরও অসংখ্য ব্যক্তি।› দ্বিপদী ৯১৩
M6:913 — گر نمیبینی تو جو را در کمین / گردش دولاب گردونی ببین
M6:913
অর্থ · به زبانِ تو — আপনার ভাষা · AI
اگر نمیتوانی مستقیماً جریان پنهان تقدیر الهی را ببینی، به حرکت و چرخش پدیدههای آشکار عالم، از جمله افلاک، نگاه کن که خود گواه بر وجود آن نیروی محرک غیبی است.
مولانا در این بیت، پس از تشبیه عاشقان به سنگ آسیاب که بیاختیار در حال چرخشاند، یک اصل مهم عرفانی را بیان میکند: راه شناخت علتهای پنهان، مشاهدهٔ معلولهای آشکار است.
همانطور که چرخش سنگ بزرگ آسیاب (دولاب) نشاندهندهٔ وجود و قدرت جریان آبی (جو) است که آن را به حرکت درمیآورد، حتی اگر خود آن آب از دید پنهان باشد، چرخش دائمی و بیوقفهٔ افلاک و تمام پدیدههای عالم نیز گواه روشنی بر وجود یک اراده و قدرت برتر و پنهان (قضا و قدر الهی) است که همه چیز را میگرداند. مولانا مخاطب را دعوت میکند که از طریق نگریستن به این «گردش» در جهان، به آن «جویبار» پنهان ایمان بیاورد.
این بیت، استدلالی از معلول به علت است. اگر خودِ «قضا» را در «کمین» و خفا نمیبینی، به آثار آن که در سراسر هستی، از کوچکترین ذره تا عظیمترین افلاک، در حال جنبش و چرخشاند، بنگر. این نگاه، انسان را از انکار به اقرار و از غفلت به تسلیم میرساند، همانگونه که عاشقان راستین همچون بلال، خود را به جریان عشق الهی سپردهاند.
- جو
- جوی آب، جریان آبی که آسیاب را میچرخاند
- در کمین
- پنهان، در خفا، در جایی که دیده نمیشود
- دولاب
- چرخ چاه، چرخ آسیاب، هر وسیلهٔ چرخنده بزرگ
- گردونی
- آسمانی، منسوب به گردون (آسمان)، شبیه به چرخ و فلک
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.