M2:123 — هر که با ناراستان هم‌سنگ شد / در کمی افتاد و عقلش دنگ شد

这句诗是鲁米从“看见新月”这个故事中引申出的核心道德教训。故事里，一个人因为一根弯曲的眉毛遮挡了视线，就误以为自己看见了新月。鲁米以此为喻，说明一个微小的“歪曲”（موی کژ）就能导致如此大的认知错误。

接着，他将这个比喻从生理层面提升到精神和社交层面。前一句诗（M2:122）用天平作比：“天平能校准天平，天平也能带偏天平。” 这为我们的诗句铺平了道路。这里的“不直者”（ناراستان）就像那把不准的秤，或那根弯曲的眉毛。与他们“同秤衡量”（هم‌سنگ شدن）——即交往、认同、结盟——就意味着用一个错误的参照系来衡量自己和世界。其结果是双重的：

1. “陷入亏损”（در کمی افتاد）：就像用一把缺斤少两的秤做买卖，你的内在价值和德行会不断被侵蚀、减少。
2. “理智昏聩迷惘”（عقلش دنگ شد）：就像那根眉毛扭曲了视觉一样，与不正之人为伍会扭曲你的心智，让你头脑混乱，失去明辨是非的能力。

因此，这句诗是一个明确的警告：精神上的健康和正直，很大程度上取决于你选择与谁为伴。为了保持内在的“笔直”，人必须亲近“正直者”（راستان），远离那些会扭曲我们感知和判断的人。

این بیت نتیجه‌گیری مستقیم مولانا از داستان مردی است که موی کج ابرویش او را به خطا انداخت و گمان کرد هلال ماه را دیده است. همانطور که یک ترازوی درست می‌تواند ترازوی دیگر را تنظیم کند و یک ترازوی نادرست می‌تواند دیگری را از تنظیم خارج کند (بیت قبلی)، در معاشرت‌های انسانی نیز همین قانون برقرار است.

مولانا هشدار می‌دهد که همنشینی با «ناراستان» — یعنی افراد کج‌اندیش، بدکردار و کسانی که از راه حق منحرف شده‌اند — دو پیامد ویرانگر دارد:

1. «در کمی افتاد»: فرد ارزش، اعتبار و کمالات خود را از دست می‌دهد. همان‌طور که ترازوی سالم در کنار ترازوی خراب، اعتبارش زیر سؤال می‌رود، انسان درستکار نیز در جمع بدان، قدر و منزلت خود را می‌بازد و به کاستی و نقصان دچار می‌شود.

2. «عقلش دنگ شد»: قدرت تشخیص و خرد او زایل می‌شود. معاشرت با افراد کج‌فکر، به‌تدریج ذهن و دیدگاه انسان را منحرف می‌کند تا جایی که دیگر نمی‌تواند حق را از باطل تشخیص دهد و مانند آن مرد، یک توهم را حقیقت می‌پندارد. این «دنگ شدن» به معنای گیجی، سرگشتگی و از کار افتادن عقل سلیم است.

بنابراین، این بیت یک اصل مهم در سلوک و اخلاق اجتماعی را بیان می‌کند: برای حفظ سلامت روحی و عقلی، باید از همنشینی با بدان پرهیز کرد و با «راستان» همراه شد.