خواندن› دفتر ۲› بخش ۲ - هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر رضی الله عنه› بیت ۱۲۳
M2:123 — هر که با ناراستان همسنگ شد / در کمی افتاد و عقلش دنگ شد
M2:123
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
معاشرت و همنشینی با افراد نادرست و منحرف، باعث میشود که انسان ارزش و اعتبار خود را از دست بدهد و قدرت تشخیص و خردش را تباه کند.
این بیت نتیجهگیری مستقیم مولانا از داستان مردی است که موی کج ابرویش او را به خطا انداخت و گمان کرد هلال ماه را دیده است. همانطور که یک ترازوی درست میتواند ترازوی دیگر را تنظیم کند و یک ترازوی نادرست میتواند دیگری را از تنظیم خارج کند (بیت قبلی)، در معاشرتهای انسانی نیز همین قانون برقرار است.
مولانا هشدار میدهد که همنشینی با «ناراستان» — یعنی افراد کجاندیش، بدکردار و کسانی که از راه حق منحرف شدهاند — دو پیامد ویرانگر دارد:
-
«در کمی افتاد»: فرد ارزش، اعتبار و کمالات خود را از دست میدهد. همانطور که ترازوی سالم در کنار ترازوی خراب، اعتبارش زیر سؤال میرود، انسان درستکار نیز در جمع بدان، قدر و منزلت خود را میبازد و به کاستی و نقصان دچار میشود.
-
«عقلش دنگ شد»: قدرت تشخیص و خرد او زایل میشود. معاشرت با افراد کجفکر، بهتدریج ذهن و دیدگاه انسان را منحرف میکند تا جایی که دیگر نمیتواند حق را از باطل تشخیص دهد و مانند آن مرد، یک توهم را حقیقت میپندارد. این «دنگ شدن» به معنای گیجی، سرگشتگی و از کار افتادن عقل سلیم است.
بنابراین، این بیت یک اصل مهم در سلوک و اخلاق اجتماعی را بیان میکند: برای حفظ سلامت روحی و عقلی، باید از همنشینی با بدان پرهیز کرد و با «راستان» همراه شد.
- ناراستان
- افراد نادرست، کسانی که در فکر و عمل کجرو و منحرف هستند.
- همسنگ
- همترازو، همنشین، معاشر، هموزن.
- کمی
- کاستی، نقصان، کمارزشی.
- دنگ
- گیج، مات، متحیر، سرگشته.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.