M2:1261 — بعد از آن چیزی که کاری بر دهد / لاله و نسرین و سیسنبر دهد

Este verso es la culminación de una metáfora extendida. Rumi ha descrito el alma del buscador espiritual (el nafs, o ego) como un fuego destructivo que amenaza con quemar el "jardín" de las virtudes de una persona, como la justicia y la bondad ('adl y iḥsān).

La solución, explica, es apagar este fuego con el "agua de la misericordia", que se encuentra en la compañía de un guía espiritual o un verdadero creyente, cuya esencia es como una "luz fresca". Cuando esta agua espiritual apaga el fuego del ego, el terreno del alma, que antes era estéril y peligroso, se transforma. Ya no es una amenaza.

El verso 1261 describe el resultado de esta transformación: la tierra ahora "cultivada" (kārī bar dehad) produce flores hermosas y fragantes. El tulipán (lāleh), el nardo (nasrīn) y la hierbabuena (sīsanbar) simbolizan las cualidades espirituales nobles —belleza, amor, dulzura, vida— que florecen naturalmente una vez que el ego destructivo ha sido sometido. Es una promesa de que la ardua labor de la purificación espiritual no conduce al vacío, sino a un florecimiento interior.

این بیت نتیجه‌ی فرآیندی را توصیف می‌کند که در ابیات پیشین شرح داده شد. مولانا نفس اماره را به آتشی تشبیه می‌کند که باغ درون انسان (فضایل اخلاقی مانند عدل و احسان) را می‌سوزاند. راهنمایی و نور معرفت پیر یا انسان کامل، همچون آب رحمتی است که بر این آتش ریخته می‌شود. این فرآیندِ خاموش کردنِ نفس، گرچه در ابتدا با درد و مقاومت همراه است (که مولانا آن را به صدای «چک‌چک» آب بر آتش تشبیه می‌کند)، اما نتیجه‌ای حیات‌بخش دارد.

وقتی این آتش ویرانگر مهار شد، «چیزی که کاری بر دهد» اتفاق می‌افتد؛ یعنی وجود انسان که پیش از این سترون یا خارزار بود، به زمینی حاصلخیز و آماده‌ی کشت تبدیل می‌شود. ثمره‌ی این تحول، نه دیگر خارِ آزار و خودخواهی، بلکه «لاله و نسرین و سیسنبر» است. این گل‌ها و گیاهان خوشبو نماد فضایل، زیبایی‌های معنوی، و کمالات انسانی هستند که در سایه‌ی تزکیه‌ی نفس و پیروی از راهنمای معنوی شکوفا می‌شوند. در واقع، این بیت تصویری از بهشت درون است که پس از خاموش شدن دوزخ نفس، پدیدار می‌گردد.