خواندن› دفتر ۲› بخش ۳۵ - انکار کردن موسی علیه السلام بر مناجات شبان› بیت ۱۷۴۱
M2:1741 — گر تو مردی را بخوانی فاطمه / گرچه یک جنساند مرد و زن همه
M2:1741
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت مثالی است برای نشان دادن اینکه هر سخنی جایگاه و مخاطب مناسب خود را دارد؛ همانطور که نامیدن یک مرد با نام زنانه، با وجود انسانیت مشترکشان، توهینآمیز است، توصیف خداوند با صفات انسانی نیز بیادبی است.
این بیت در میانهی توبیخ موسی به چوپان قرار دارد. موسی در حال توضیح این نکتهی ظریف است که چرا کلماتی که در مورد انسانها مدح و ستایش محسوب میشود، در مورد خداوند کفر و بیادبی است. او برای روشن شدن این موضوع، یک مثال ساده و ملموس میآورد.
مولانا میگوید: فرض کن مردی را با نامی زنانه مانند «فاطمه» صدا بزنی. درست است که از نظر حقیقت و جوهر، زن و مرد هر دو «انسان» هستند و از یک جنس به شمار میروند، اما در عالم آداب و اعتبارات اجتماعی، این کار توهینی بزرگ تلقی میشود. آن مرد، هر قدر هم که آرام و بردبار باشد، از این خطاب نادرست به شدت خشمگین خواهد شد و حتی ممکن است قصد جانت را بکند.
این مثال، مقدمهای است برای نتیجهگیری در بیتهای بعدی: همانطور که در میان انسانها رعایت جایگاه و شأن افراد ضروری است، در گفتگو با خداوند این ضرورت به مراتب بیشتر است. داشتن «دست و پا» برای ما کمال است، اما نسبت دادن آن به ذات پاک خداوند، نقص و آلایش به شمار میرود. بنابراین، نیت خوب چوپان کافی نیست؛ او باید «ادب» و زبان مناسب برای سخن گفتن با حق را نیز بیاموزد.
- یک جنس
- از یک نوع، از یک گوهر (در اینجا یعنی هر دو انسان هستند)
- فاطمه
- نامی رایج برای زنان، که در اینجا به عنوان نماد زنانگی به کار رفته است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.