M2:1810 — زان همه میلش سوی خاک است کو / در سفر سودی نبیند پیش رو

这句诗出自一段关于“不信者”（kāfir）的深刻反思。鲁米将大地比作上主宽仁的体现：它接纳污秽，却回报以鲜花。不信者目睹此景，意识到自己比泥土还要贫瘠可悲——他的存在不仅没有结出善果，反而败坏了纯洁。他因此悔恨自己踏上了远离“尘土”（即谦卑、原始的本然状态）的生命“旅途”。

这句诗正是这种悔恨心态的顶点。他之所以“一心向往尘土”，并非出于绝望，而是因为他回顾自己的生命历程（“旅途”），发现这条路并没有通往任何真正的“收益”（sūdī）。这里的“旅途”象征着个体自我意识的演进、脱离与神合一的本源状态。当这条路充满了自负、贪婪与精神上的贫乏时，回归质朴、谦卑、如大地般顺服的起点，就成了一种清醒的渴望。这并非是倒退，而是在认识到走错路之后，对正确方向的向往。

این بیت در ادامه‌ی توصیف حال کافری است که خود را با خاک مقایسه می‌کند. او می‌بیند که زمین پلیدی‌ها را می‌گیرد و در عوض گل و گیاه تحویل می‌دهد، اما وجود او ثمری جز فساد و تباهی نداشته است. در نتیجه، با حسرت آرزو می‌کند که ای کاش خاک باقی مانده بود و این «سفر» از عالم جمادی به حیات انسانی را آغاز نکرده بود.

مولانا دلیل این آرزوی بازگشت به اصل خاکی را توضیح می‌دهد: این تمایل شدید به خاک و نیستی از آنجا ناشی می‌شود که او در افق آینده‌ی خود هیچ سود و بهره‌ای معنوی نمی‌بیند. «سفر» در اینجا استعاره‌ای از کل مسیر زندگی و سلوک روحانی است. کسی که در این راه، چشم‌اندازی از رشد، کمال و وصال به حق نمی‌بیند، طبیعتاً از ادامه دادن مسیر ناامید می‌شود و آرزوی بازگشت به نقطه‌ی آغاز، یعنی همان نیستی و جمادی، را می‌کند. این بیت، یأس و بن‌بست معنوی را علت اصلی گرایش به مادی‌گرایی و مرگ‌اندیشی معرفی می‌کند.

This couplet describes the despair of the unbeliever (kāfir) who has journeyed through life without cultivating any spiritual fruits. In the preceding verses, Rumi compares the earth, which patiently receives impurities and yet brings forth flowers and fruits, to the generous nature of God. The unbeliever, however, has been less productive than the very dust, only yielding corruption and seeking defilement. Realizing this profound spiritual bankruptcy, he laments his existence, wishing he had remained as inert dust. This beyt, M2:1810, explains why he wishes to return to dust: he sees no benefit or progress in the journey he has undertaken. His life's 'travel' has been fruitless, offering no spiritual 'provisions' or advancement. This longing for the earth signifies a desire for non-existence or a return to a state of unconsciousness, rather than facing the consequences of a life lived without spiritual growth. It highlights the crucial Sufi concept that life is a journey, and its purpose is to yield spiritual profit and closeness to the Divine.