خواندن› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۳۱
M2:31 — یار آیینهست جان را در حزن / در رخ آیینه ای جان دم مزن
M2:31
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
دوست و همراه معنوی، همچون آینهای است که در سختیها حقیقت روح تو را نشان میدهد. مراقب باش با سخن یا رفتار نابجا (که مانند «نَفَس» بر آینه است) این شفافیت را از بین نبری.
مولانا در این بخش از مثنوی، بر اهمیت داشتن یک «یار خدایی» یا دوست و راهنمای معنوی تأکید میکند. او این یار را به آینه تشبیه میکند، با اشاره به حدیث مشهور «المؤمن مرآة المؤمن» (مؤمن آینهی مؤمن است) که در بیت قبلی به آن اشاره کرده است.
این بیت میگوید که کارکرد این آینه به ویژه در زمان «حزن» و اندوه آشکار میشود. در گرفتاریها و غمهاست که انسان به خودشناسی و دیدن عیبهای پنهانش نیاز دارد و دوست حقیقی این تصویر را بدون قضاوت به او نشان میدهد.
مصرع دوم یک هشدار ظریف است: «در رخ آیینه ای جان دم مزن». همانطور که نَفَس کشیدن یا «ها کردن» بر سطح یک آینهی واقعی، آن را کدر و بخارگرفته میکند و تصویر را میپوشاند، سخنان بیهوده، شکایت، یا هر عمل نسنجیدهای در برابر دوست-آینه، باعث میشود که او نتواند حقیقت تو را بازتاب دهد. در واقع، این کار رابطهی شفاف میان شما را تیره میکند و فرصت خودشناسی را از تو میگیرد. مولانا بلافاصله در بیت بعدی توضیح میدهد که باید «دم فرو خوردن» یعنی سکوت و تأمل را بیاموزی تا این آینه صاف بماند.
- حزن
- اندوه، غم، گرفتاری
- رخ
- چهره، صورت، سطحِ روبرو
- دم مزن
- نَفَس نکش، صحبت نکن، سکوت کن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.