M2:38 — یقظه‌شان مصروف دقیانوس بود / خوابشان سرمایهٔ ناموس بود

Rumi menggunakan kisah Qurani tentang para Penghuni Gua (Aṣḥāb al-Kahf) sebagai perumpamaan. Dalam konteks ini, "terjaga" melambangkan keterlibatan dengan dunia yang korup dan tiran, yang diwakili oleh Kaisar Decius (Daqyānūs). Jika para pemuda itu tetap "terjaga" dan aktif dalam masyarakat, seluruh energi mereka akan dihabiskan untuk melayani—atau setidaknya tunduk pada—kekuatan yang memusuhi iman. Kehidupan mereka tidak akan memiliki nilai spiritual.

Sebaliknya, "tidur" mereka di dalam gua bukanlah kelalaian, melainkan sebuah tindakan penarikan diri yang sadar untuk melindungi hal yang paling berharga: iman dan kehormatan spiritual mereka (nāmūs). Tidur ini menjadi "modal" atau aset (sarmāya) mereka, karena dalam pengasingan inilah integritas rohani mereka tetap utuh dan terpelihara. Dengan demikian, Rumi membalik pemahaman biasa tentang jaga dan tidur: penarikan diri dari kejahatan adalah bentuk kewaspadaan sejati, sementara keterlibatan aktif di dalamnya adalah sejenis kelenaan spiritual.

مولانا در اینجا با اشاره به داستان اصحاب کهف، دو نوع «بیداری» و «خواب» را با هم مقایسه می‌کند. بیداری و هشیاری یاران کهف در جامعه‌ی تحت سلطه‌ی دقیانوس، امپراتور ستمگر، صرفاً خدمت به باطل و نیروی غیرالهی بود. این نوع بیداری، در واقع نوعی غفلت و مرگ معنوی است، چرا که تمام انرژی فرد صرف دنیایی می‌شود که با حقیقت و معنویت در تضاد است.

در مقابل، «خواب» آن‌ها در غار، یک کناره‌گیری آگاهانه و یک پناه بردن به خداوند بود. این خواب، ظاهراً عدم فعالیت بود، اما در باطن، سرمایه‌ای بود که «ناموس» آن‌ها را حفظ می‌کرد. «ناموس» در اینجا به معنای شرافت، آبرو، ایمان و گوهر معنوی وجودشان است. این خواب، یک بیداری حقیقی بود، زیرا آن‌ها را از آلودگی به دنیای دقیانوس حفظ کرد و به آن‌ها حیاتی دوباره بخشید. مولانا می‌خواهد بگوید گاهی کناره‌گیری از جامعه‌ی فاسد و «خوابیدن» نسبت به امور دنیوی، خود عین بیداری و حفظ سرمایه‌ی اصلی وجود انسان، یعنی ایمان اوست.