M2:50 — اندر آن بازار که‌اهل محشرند / حس مس را چون حس زر کی خرند‌؟

Rumi melanjutkan perumpamaannya dari bait sebelumnya, yang membedakan antara indra jasmani (حس, ḥiss) yang diibaratkan tembaga (مس, mes) dan indra batiniah atau spiritual yang luhur, diibaratkan emas murni (زر, zar).

Ia mengajukan sebuah pertanyaan retoris yang tajam dengan latar "pasar Mahsyar" (بازار که‌اهل محشرند, bāzār ke ahl-e maḥshar-and). Mahsyar adalah padang pengadilan di Hari Kiamat, tempat segala sesuatu dinilai berdasarkan hakikatnya, bukan penampakan luarnya. Di pasar pamungkas ini, di mana para ahli kebenaran menjadi penilainya, tidak akan ada yang tertipu. Nilai tembaga akan tetap tembaga, dan nilai emas akan tetap emas. Tidak seorang pun akan membeli atau menerima indra jasmani yang terbatas seolah-olah ia adalah indra spiritual yang murni dan berharga.

Pesan Rumi jelas: di dunia ini, kita mungkin sering keliru, lebih mengandalkan dan menghargai indra fisik yang menipu daripada intuisi spiritual kita. Namun, dalam realitas akhirat, perbedaan nilai antara keduanya akan menjadi sangat nyata dan tak terbantahkan. Bait ini adalah seruan untuk menyadari nilai sejati dari "indra emas" kita selagi masih ada waktu, dan tidak menukarnya dengan "indra tembaga" yang fana.

مولانا در اینجا به مقایسۀ دو نوع شناخت ادامه می‌دهد: شناختی که از طریق حواس پنج‌گانۀ ظاهری به دست می‌آید و شناختی که حاصل حس درونی و بصیرت معنوی است. او حس ظاهری را به «مس» و حس باطنی را به «زر» (طلا) تشبیه می‌کند.

«بازار محشر» استعاره‌ای است از عرصۀ قیامت یا هر موقعیتی که در آن حقیقت امور و ارزش واقعی چیزها نمایان می‌شود. در بازارهای دنیوی، ممکن است بتوان کالای تقلبی را به جای اصل فروخت، اما در بازار حقیقت، که اهل بصیرت خریداران آن هستند، چنین فریبی ممکن نیست. در آنجا، ارزش نازلِ حس مادی در برابر ارزش والای حس روحانی کاملاً آشکار است و هیچ‌کس حاضر نیست متاع بی‌ارزش را به جای گنج گران‌بها انتخاب کند.

این بیت در واقع یک پرسش انکاری است و تأکید می‌کند که عاقلان و اهل معنا هرگز به داده‌های محدود و خطاپذیر حواس ظاهری اکتفا نمی‌کنند و همواره در پی درک عمیق‌تر و معنوی‌تری هستند که از «حس زر» یا همان جان و دل برمی‌آید.