M2:760 — گوهر چه بلک دریایی شوی / آفتاب چرخ‌پیمایی شوی

این بیت اوج تحولی را توصیف می‌کند که در پی سلوک معنوی و تزکیهٔ نفس حاصل می‌شود. مولانا در ابیات قبل، سالک را تشویق می‌کند که از صداهای فریبندهٔ نفس (که به «بانگ غول» تشبیه شده) روی برگرداند و با ذکر حق، چشم بصیرت خود را باز کند. این کار باعث می‌شود که فرد بتواند حقیقت را از مجاز تشخیص دهد (مانند تمایز صبح صادق از کاذب) و به دیدی فراتر از حواس ظاهری دست یابد.

نتیجهٔ این تحول، ابتدا دیدن «گوهر» به جای «سنگ» است؛ یعنی درک ارزش‌های حقیقی به جای امور بی‌ارزش دنیوی. اما مولانا بلافاصله این تصویر را ناکافی می‌داند و به مرتبه‌ای بسیار بالاتر اشاره می‌کند: «گوهر چه؟ بلک دریایی شوی». سالک نه تنها به یک شیء گرانبها، بلکه به خودِ منبع و اقیانوس بی‌کران حقیقت تبدیل می‌شود. او از جزئی بودن رها شده و به کلیت می‌پیوندد.

در مصرع دوم، این تعالی با تصویری دیگر کامل می‌شود: تبدیل شدن به «آفتاب چرخ‌پیما». خورشید، نماد روشنایی مطلق، علم الهی و وجودی است که نه تنها خود روشن است، بلکه تمام عالم را روشن می‌کند و بر همه چیز احاطه دارد. بنابراین، این بیت وعده می‌دهد که با خاموش کردن صدای نفس، انسان به مقامی می‌رسد که در آن، وجودش با دریای حقیقت و نور معرفت یکی می‌شود و از تمام محدودیت‌ها فراتر می‌رود.