خواندن› دفتر ۳› بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است› بیت ۲۱۱
M3:211 — جان بده از بهر این جام ای پسر / بی جهاد و صبر کی باشد ظفر
M3:211
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت می‌گوید که دستیابی به معرفت و رحمت الهی (که به جامی تشبیه شده) نیازمند فداکاری، مجاهدت با نفس، و صبر و استقامت است و بدون اینها، هیچ موفقیتی حاصل نمی‌شود.
مولانا در ابیات پیشین، از «جام» رحمت الهی سخن می‌گوید که حتی افرادی که در ظاهر ارزشی ندارند (سگ‌پوست)، می‌توانند در نهان از آن بهره‌مند باشند. این بیت یک نتیجه‌گیری و فراخوان مستقیم است: آن «جام» معنوی، رایگان به دست نمی‌آید.
خطاب «ای پسر» لحنی ناصحانه و مشفقانه دارد و خواننده را به یک حقیقت اساسی در سلوک روحانی توجه می‌دهد: راه رسیدن به معرفت، راه «جهاد» و «صبر» است. «جهاد» در اینجا در معنای عرفانی آن، یعنی مبارزه با خواسته‌های نفسانی و موانع درونی، به کار رفته است. «صبر» نیز مکمّل این مجاهدت است؛ یعنی پایداری در این مبارزه و تحمل سختی‌های راه بدون ناامیدی.
مصرع دوم با یک پرسش بیانی تأکید می‌کند که «ظفر» یا پیروزی در این میدان، محصول قطعی این دو عنصر است. همان‌طور که در دنیای مادی هیچ پیروزی بزرگی بدون کوشش و شکیبایی ممکن نیست، در عالم معنا نیز رسیدن به جام معرفت، مستلزم از خودگذشتگی و استقامت است. این بیت، قانون بنیادین سلوک را بیان می‌کند: عطای معنوی، بهای معنوی می‌طلبد.
- از بهر
- برایِ، به خاطرِ
- جام
- در اینجا: استعاره از معرفت، رحمت و فیض الهی
- جهاد
- کوشش، تلاش، مبارزه (به ویژه مبارزه با نفس)
- ظفر
- پیروزی، موفقیت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.