خواندن› دفتر ۳› بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است› بیت ۲۲۲
M3:222 — حزم آن باشد که گویی تُخمه‌ام / یا سقیمم خستهٔ این دخمه‌ام
M3:222
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
دوراندیشی آن است که برای نپذیرفتن دعوت‌های فریبنده‌ی دنیا، بهانه‌ای بیاوری و خود را بیمار یا بی‌میل نشان دهی تا از دام آن رها شوی.
مولانا در این بخش، «حزم» (دوراندیشی و احتیاط) را به عنوان یکی از ویژگی‌های اصلی انبیا و راهروان طریقت معرفی می‌کند. دنیا و نفس اماره مانند غولی فریبکار، انسان را به سوی خود دعوت می‌کنند و با وعده‌های شیرین و چرب، برای او دام می‌گسترند.
این بیت، یک راهکار عملی برای مقابله با این دعوت‌های خطرناک ارائه می‌دهد. «حزم» در اینجا یعنی تظاهر به بیماری و بی‌اشتهایی. وقتی دنیای فریبکار تو را به مهمانی لذت‌های زودگذر خود می‌خواند، هوشمندی آن است که بهانه‌ای بیاوری و خود را کنار بکشی. باید بگویی: «من تُخمه کرده‌ام»، یعنی از پرخوری دچار سوءهاضمه شده‌ام و دیگر میلی به غذای تو ندارم. یا بگویی: «من بیمارم و از این دخمه‌ی تنگ و تاریک (کنایه از دنیا و جسم) خسته و دلزده‌ام.»
این بهانه‌ها در واقع نوعی مبارزه‌ی منفی و هوشمندانه با وسوسه‌هاست. سالک به جای درگیر شدن مستقیم با فریب دنیا، با اعلام بیماری و سیری، جذابیت پیشنهاد را در هم می‌شکند و خود را از مهلکه دور نگه می‌دارد. این تصویر، ادامه‌ی همان هشداری است که می‌گوید این گیاهان، زهرآگین هستند و نباید از آن‌ها خورد.
- حَزم
- دوراندیشی، احتیاط، پیش‌بینی عواقب کار
- تُخمه
- سوءهاضمه، بیماری ناشی از پرخوری
- سقیم
- بیمار، ناخوش
- خسته
- در اینجا به معنی مجروح، آزرده، رنجور
- دَخمه
- گور، سرداب، جای تاریک و تنگ (در اینجا کنایه از دنیا یا کالبد جسمانی)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.