قرائت› دفتر ۱› بخش ۵۵ - جواب خرگوش نخچیران را› بیت ۱۰۱۸
M1:1018 — آدم خاکی ز حق آموخت علم / تا به هفتم آسمان افروخت علم
M1:1018
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
انسان که از خاک آفریده شده، علم و آگاهی را مستقیماً از خداوند دریافت کرد و به واسطهی همین دانش الهی، به بالاترین مراتب معنوی و کیهانی دست یافت.
این بیت در داستان «پاسخ خرگوش به حیوانات» قرار دارد. خرگوش که موجودی ضعیف است، در برابر دیگر حیوانات استدلال میکند که قدرت واقعی در جسم نیست، بلکه در دانشی است که خداوند الهام میکند. او پس از مثال زدن از زنبور عسل و کرم ابریشم، به بزرگترین نمونه اشاره میکند: انسان.
مولانا میگوید که «آدم خاکی»، یعنی انسان با تمام ضعف جسمانی و منشأ زمینیاش، این قابلیت را دارد که علم را مستقیماً از «حق» (خداوند) بیاموزد. این علم، دانشی معمولی و اکتسابی نیست، بلکه معرفتی الهی و شهودی است. این همان دانشی است که در داستان آفرینش، خداوند به آدم آموخت («عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا») و فرشتگان از آن بیبهره بودند.
نتیجهی این دانش الهی، رسیدن به اوج کمال است. «افروختن علم تا به هفتم آسمان» تصویری است که نشان میدهد این معرفت، وجود انسان را نورانی کرده و مقام او را از فرشتگان و کل کائنات فراتر میبرد. در واقع، خرگوش با این مثال میخواهد بگوید: «همانطور که انسان با علم الهی بر فرشتگان برتری یافت، منِ خرگوش نیز میتوانم با الهامی که از حق گرفتهام، بر شیر قدرتمند چیره شوم.»
- آدم خاکی
- انسان، که از خاک آفریده شده؛ اشاره به منشأ مادی و زمینی انسان.
- حق
- خداوند، حقیقت مطلق؛ از نامهای خداوند در عرفان.
- هفتم آسمان
- بلندترین جایگاه در کیهانشناسی قدیم؛ کنایه از بالاترین مرتبهی معنوی و مقام قرب الهی.
- افروخت
- روشن کرد، برافروخت، شعلهور ساخت.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.