قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۲ - نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش را› بیت ۱۳۲۵
M1:1325 — ای بسا ظلمی که بینی در کسان / خوی تو باشد دریشان ای فلان
M1:1325
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
بسیاری از بدیها و ظلمهایی که در دیگران مشاهده میکنی، در حقیقت انعکاس خصلتهای ناپسند خود توست که به آنها نسبت میدهی.
این بیت، نتیجهگیری اخلاقی و روانشناختی داستان شیر و چاه است. مولانا مستقیماً به خواننده رو میکند و به او هشدار میدهد. همانطور که شیر، تصویر پرخاشگر خود را در آب دید و آن را دشمنی خارجی پنداشت و به آن حمله کرد و خود را نابود ساخت، انسان نیز اغلب عیبها، ضعفها و نیات بد خود را نمیبیند یا نمیخواهد بپذیرد. در نتیجه، این ویژگیهای منفی را به دیگران «فرافکنی» میکند و آنها را در دیگران میبیند.
این سازوکار دفاعی روانی، به فرد اجازه میدهد تا از روبرو شدن با تاریکیهای درون خود بپرهیزد. او با دشمن دانستن دیگران و جنگیدن با آنها، در واقع به جنگ با تصویری از خود برخاسته و به خود آسیب میزند. مولانا میگوید آن «ظلم» و «بدی» که تو را در دیگران اینچنین برآشفته میکند، در اصل «خوی» و طبیعت خود توست که مانند تصویری در آینهٔ وجود دیگران افتاده است. این بیت دعوتی است به خودشناسی و تأمل پیش از قضاوت و حمله به دیگران؛ دعوتی به اینکه ابتدا چاه عمیق وجود خود را بکاویم.
- بسا
- بسیار، چه بسیار، خیلی
- کسان
- دیگران، مردم
- خوی
- خُلق، عادت، سرشت، طبیعت
- دریشان
- در ایشان، در آنها
- فلان
- شخص نامعین، کنایه از خواننده یا هر انسان
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.