قرائت› دفتر ۱› بخش ۸۵ - صفت اجنحهٔ طیور عقول الهی› بیت ۱۵۹۱
M1:1591 — باز می‌گردیم ما ای دوستان / سوی مرغ و تاجر و هندوستان
M1:1591
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مولانا پس از بیان نکاتی عمیق و عرفانی، سخن را قطع می‌کند و به خواننده اعلام می‌کند که اکنون زمان بازگشت به ادامهٔ داستان اصلی، یعنی حکایت طوطی و بازرگان، است.
این بیت یک نقطهٔ عطف روایی در مثنوی است. مولانا در ابیات پیشین، به شرح مقام عارفان بزرگ و «لامکان» پرداخته است؛ فضایی معنوی که ورای فهم و خیال انسان عادی است. او خود متوجه می‌شود که این بحث بسیار سنگین و پیچیده شده و ممکن است خواننده را از مسیر اصلی قصه دور کند.
بنابراین، با فروتنی و با در نظر گرفتن حال مخاطب، رشتهٔ کلام را به دست می‌گیرد و می‌گوید: «شرح این کوته کن و رخ زین بتاب». سپس با این بیت، صراحتاً اعلام می‌کند که از این پرواز عرفانی فرود می‌آید و به زمین داستان بازمی‌گردد. این کارکرد دوگانه دارد: اول، به داستان نظم و ساختار می‌بخشد و دوم، نشان‌دهندهٔ روش آموزشی مولاناست که مفاهیم بلند عرفانی را در لابه‌لای حکایت‌های ساده و قابل فهم بیان می‌کند. او مخاطب را با خود به اوج می‌برد، اما قبل از آنکه خسته یا سردرگم شود، او را به نقطهٔ امن و آشنای قصه بازمی‌گرداند.
- سوی
- به طرف، به سمت
- مرغ
- در اینجا منظور همان «طوطی» است که شخصیت اصلی داستان است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومی‌اش نکنی، فقط روی همین دستگاه می‌ماند.
پرسش‌های خوانندگان0
هنوز پرسشی به‌اشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.