M1:2137 — پای نابینا عصا باشد عصا / تا نیفتد سرنگون او بر حصا

این بیت در ادامه‌ی تمثیل «پای چوبین استدلالیان» آمده است. مولانا پس از آنکه تکیه بر عقل و استدلال صِرف را به راه رفتن با پایی چوبی تشبیه می‌کند که سست و بی‌ثبات است، در اینجا به کارکرد مثبت و ضروری آن نیز اشاره می‌کند.

عصا برای یک فرد نابینا، ابزار راهیابی و حافظ او از خطر است. به همین ترتیب، عقل، قیاس و استدلال برای کسی که هنوز به «چشم دل» و شهود معنوی نرسیده (نابیناست)، ابزاری حیاتی است. این ابزارها که از سوی یک راهنمای بصیر (پیامبر یا ولیّ) به او داده شده، مانع از آن می‌شود که در دام شبهه‌ها و وسوسه‌های شیطانی (افتادن بر سنگلاخ) سقوط کند.

نکته‌ی کلیدی در اینجاست که ارزش عصا (عقل) به خودی خود نیست، بلکه در کارکرد آن برای «نابینا» و در ارتباط با راهنمایی یک «بینا» است. عقل و استدلال تا زمانی مفید است که در خدمت رسیدن به مقصد باشد، اما اگر به ابزاری برای جدل و انکار حقایق معنوی تبدیل شود، همان‌طور که در ابیات بعدی می‌آید، باید آن را شکست. بنابراین، مولانا ضمن نقد محدودیت‌های عقل جزئی، جایگاه ضروری آن را در مراحل اولیه‌ی سلوک به رسمیت می‌شناسد.