قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمیبینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریح› بیت ۲۱۴۷
M1:2147 — دامن او گیر کاو دادت عصا / در نگر کادم چهها دید از عصا
M1:2147
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
به راهنمایی که عقل و استدلال را به تو بخشیده است وفادار باش و ببین که آدم چگونه با نافرمانی از راهنمای خود (خدا) و تکیه بر ارادهٔ شخصی، از بهشت رانده شد.
مولانا در این بیت از دو معنای «عصا» استفاده میکند تا نکتهای مهم را بیان کند. در مصرع اول، «عصا» نماد عقل، استدلال و ابزارهای شناختی است که خداوند به انسان داده است. مولانا توصیه میکند که به جای مغرور شدن به این ابزار، باید به بخشندهی آن، یعنی خداوند یا راهنمای الهی (پیامبر)، وفادار ماند و از او جدا نشد. این عصا برای راه یافتن است، نه برای جنگیدن با راهنما.
در مصرع دوم، مولانا به داستان آدم و نافرمانی او اشاره میکند. کلمهی «عصا» در اینجا ایهامی است به ریشهی عربی آن (عصیان) که به معنای «نافرمانی» و «سرپیچی» است. آدم به جای پیروی از فرمان الهی، بر انتخاب خود تکیه کرد و همین نافرمانی باعث رانده شدن او از بهشت شد. بنابراین، بیت هشدار میدهد که تکیه کردن صرف بر عقل و استدلال خودی و نادیده گرفتن راهنمایی الهی، میتواند به همان سرنوشتی منجر شود که آدم دچارش شد: جدایی و محنت.
- کاو
- که او
- دادت
- به تو داد
- در نگر
- نگاه کن، تأمل کن
- عصا
- در مصرع دوم ایهام دارد به «عصیان» و نافرمانی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.