M2:1550 — عقل کو مغلوب نفس، او نفس شد / مشتری مات زحل شد نحس شد

جلسهٔ 31 — [47:19:00] عقل، برده عواطف است

خب این رو هم من عرض بکنم که واقعاً جز در موارد نادری و در آدمیان نادری، عقل آدمی به جای اینکه حاکم بر اراده او و حاکم بر خواست‌های او باشه، برده خواست‌های او خودشه. هیوم می‌دونید می‌شناسیدش دیگه، فیلسوف بزرگ انگلیسی قرن هفدهم، ایشان یه جمله مشهوری داره. می‌گه: «Reason is slave of passions». عقل برده عواطف است. ما اگر این حرف رو در همگان نپذیریم که نمی‌تونیم بپذیریم، ولی علی‌العموم چنین است. علی‌العموم، یعنی در عامه مردم، در ۹۵ درصد موارد همینطور است. آدمی اولاً دل به چیزی می‌ده، بعد عقلش به طرف او روان می‌شه. عقل برای او برنامه‌ریزی می‌کنه. عقل راه و چاه رو نشون می‌ده. توجه کردید؟ یعنی جهان، جهان شیفتگی‌هاست. بیش از اینکه جهان کالکولیشن‌ها باشه، بیش از اینکه جهان محاسبات و تأملات عقلانی عمیق باشه، جهان شیفتگی‌هاست. دل شما رو مواظب باشید هر چیزی نبره. ولی اگه برد، اون وقت عقلتون به دنبالش روان می‌شه. کمتر وقتی‌ست و کسی‌ست که عقلش مقدم بر خواهش‌های او و عواطف و پشن‌های او باشه. واقعاً همینطوره. عقل اغلب مردم تابع پشن‌ها و عواطف اوناست. مولانا هم می‌گه: