قرائت› دفتر ۲› بخش ۷۸ - فریفتن منافقان پیغامبر را علیه السلام تا به مسجد ضرارش برند› بیت ۲۸۸۰
M2:2880 — نقض میثاق و عهود از احمقیست / حفظ ایمان و وفا کار تقیست
M2:2880
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
شکستن عهد و پیمان از روی حماقت و نادانی است، در حالی که حفظ ایمان و وفاداری، ویژگی انسانهای باتقوا و پرهیزکار است.
این بیت در داستان «مسجد ضرار» آمده است، جایی که منافقان برای فریب پیامبر و اثبات نیت خیر خود، پیدرپی سوگندهای دروغین یاد میکنند. مولانا از این فرصت استفاده میکند تا یک اصل اخلاقی و معنوی را بیان کند.
از دیدگاه او، پیمانشکنی صرفاً یک گناه یا خطای اخلاقی نیست، بلکه ریشه در «حماقت» و کوتهبینی دارد. فرد احمق، سود کوتاهمدت و آنیِ شکستن قول را میبیند، اما از پیامدهای ویرانگر آن بر اعتماد، شخصیت و سرنوشت معنوی خود غافل است. او نمیفهمد که با هر پیمانشکنی، پایههای وجودی خود را سست میکند.
در مقابل، «تقی» یا انسان پرهیزکار قرار دارد. او به دلیل عمق نگاه و درک معنوی، میداند که وفاداری و حفظ ایمان، تنها یک وظیفه نیست، بلکه بنیان شخصیت استوار و راه رسیدن به کمال است. برای او، وفای به عهد، تجلی ارتباط صادقانهاش با خدا و خلق است. بنابراین، این بیت تقابلی است میان کوتهبینیِ حماقتآمیز و دوراندیشیِ برخاسته از تقوا.
- نقض
- شکستن، باطل کردن
- میثاق
- پیمان محکم، عهد
- عهود
- جمعِ عهد، پیمانها
- احمقی
- نادانی، ابلهی، حماقت
- تقی
- انسان باتقوا، پرهیزکار
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.