قرائت› دفتر ۴› بخش ۴ - سؤال کردن از عیسی علیهالسلام کی در وجود از همهٔ صعبها صعبتر چیست› بیت ۱۱۴
M4:114 — گفت ازین خشم خدا چبود امان / گفت ترک خشم خویش اندر زمان
M4:114
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
عیسی در پاسخ به مردی که راه امان یافتن از خشم خدا را میپرسد، میگوید که راه نجات، فرونشاندن و ترک کردن فوری خشم خود است.
این بیت، نقطهی اوج یک گفتگوی کوتاه و عمیق میان یک سالک و حضرت عیسی است. سالک میپرسد سختترین چیز در عالم هستی چیست و پاسخ میشنود: «خشم خداوند». این پاسخ چنان هولناک است که دوزخ نیز از آن به لرزه میافتد. پرسش بعدی، طبیعی و حیاتی است: راه نجات از چنین خشم ویرانگری چیست؟
پاسخ عیسی، شاهکلید اخلاق عرفانی مولوی را در خود دارد: راه نجات از خشم الهی، ترک کردن خشم زمینی و شخصی است. این آموزه بر اصل «همسنخی» یا «تناسب» استوار است. خشم ما، هرچند کوچک و ناچیز، از جنس همان خشمی است که در ابعادی بینهایت، به خداوند نسبت داده میشود. کسی که در وجود خود معدن خشم را حمل میکند، خود را مستعد و پذیرای تجلی خشم الهی میسازد. به بیان دیگر، با فرونشاندن آتش خشم در درون، از شعلههای آتش خشم بیرونی در امان میمانیم.
مولوی تأکید میکند که این ترک خشم باید «اندر زمان» یعنی فوری و بیدرنگ باشد. تأخیر در فرونشاندن خشم، به آن فرصت میدهد تا ریشه بدواند و به صفتی پایدار تبدیل شود. این بیت به زیبایی نشان میدهد که چگونه بزرگترین مفاهیم الهیاتی (مانند غضب الهی) به یک اقدام عملی و روانشناختی (کنترل خشم) گره میخورد. نجات اخروی، از یک تصمیم و تمرین درونی در همین لحظه آغاز میشود.
- چبود
- چه باشد، چیست
- امان
- پناه، ایمنی، راه نجات
- اندر زمان
- فوراً، بیدرنگ، در همان لحظه
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.