قرائت› دفتر ۴› بخش ۱۱۰ - جواب دهری کی منکر الوهیت است و عالم را قدیم میگوید› بیت ۲۸۲۹
M4:2829 — دی یکی میگفت عالم حادثست / فانیست این چرخ و حقش وارثست
M4:2829
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، عقیدهی یک فرد مؤمن را بیان میکند که معتقد است جهان مخلوق و فناپذیر است و در نهایت، تنها خداوند باقی میماند و مالک همهچیز خواهد بود.
این بیت، آغازگر مناظرهای میان یک فرد مؤمن و یک فیلسوف «دهری» است. دهری یا مادیگرا به کسی گفته میشد که به ازلی و ابدی بودن جهان باور داشت و وجود خالق را انکار میکرد. در اینجا، شخص مؤمن دیدگاه رایج دینی را مطرح میکند: جهان «حادث» است، یعنی از نیستی به هستی آمده و سرآغازی داشته است. در مقابل، فیلسوف دهری معتقد به «قدیم» بودن عالم است، یعنی جهان همیشه بوده و خواهد بود.
عبارت «حقش وارثست» اشاره به این باور قرآنی دارد که پس از فنای همه چیز، تنها ذات خداوند باقی میماند (مفهومی که در آیاتی مانند «و لله میراث السماوات و الارض» آمده است). در واقع، این بیت موضع یکی از دو طرف بحث را به روشنی بیان میکند تا در بیتهای بعدی، مولوی استدلال طرف مقابل و پاسخ به آن را شرح دهد. این مناظره، بستری برای طرح مباحث عمیق کلامی و عرفانی دربارهی آفرینش، معرفت و محدودیتهای عقل بشری در شناخت مبدأ هستی است.
- دی
- دیروز
- حادث
- پدید آمده، نوظهور، آنچه از نیستی به هستی آمده و آغازی داشته است (در مقابل «قدیم»)
- چرخ
- آسمان، فلک، روزگار
- حق
- خداوند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.