M4:421 — متحد نقشی ندارد این سرا / تا که مثلی وا نمایم من ترا

مولانا در این بخش در حال توضیح مفهوم دشوار «وحدت معنوی» (اتحاد) پیامبران و مؤمنان است. او پیش از این بیت، از تمثیل‌هایی مانند نور خورشید در خانه‌های مختلف یا تشبیه انسان شجاع به شیر استفاده کرده است. اما خود آگاه است که این مثال‌ها کامل نیستند، زیرا جهان مادی، جهان کثرت و جدایی است و نمی‌تواند به طور کامل، حقیقت وحدت را که امری معنوی و غیرمادی است، بازتاب دهد.

این بیت در واقع یک «توقف و اعتراف» است. مولانا به خواننده می‌گوید: «می‌دانم که مثال‌هایم کافی نیست، اما چاره‌ای ندارم.» او تصدیق می‌کند که در «این سرا» (این جهان) هیچ «نقش» یا پدیده‌ای یافت نمی‌شود که ذاتاً «متحد» باشد و بتواند به عنوان یک مثال بی‌نقص (مِثل) برای آن یگانگی الهی به کار رود. هر مثالی که از این دنیا برگزیده شود، ناگزیر جنبه‌ای از کثرت و تفاوت را با خود حمل می‌کند و نمی‌تواند آن وحدت محض را «وا نماید» یا آشکار سازد.

این سخن، مقدمه‌ای است برای بیت بعدی که در آن می‌گوید با وجود این نقص، باز هم به آوردن مثالی ناقص تن می‌دهد تا دست‌کم عقل را از سرگردانی مطلق نجات دهد. این نشان‌دهنده‌ی محدودیت زبان و دنیای مادی در بیان حقایق معنوی است، چالشی که مولانا پیوسته با آن روبروست.