قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۱۶ - رفتن این شیخ در خانهٔ امیری بهر کدیه روزی چهار بار به زنبیل به اشارت غیب و عتاب کردن امیر او را بدان وقاحت و عذر گفتن او امیر را› بیت ۲۷۶۱
M5:2761 — لیک کوشیدند تا امکان خود / بر گذشتند از همه اقران خود
M5:2761
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که دانشمندان علوم عقلی و ظاهری، با تمام وجود تلاش کردند و در رشتهٔ خود از همهٔ همتایانشان برتر و پیشگام شدند.
این بیت در ادامهٔ سخن شیخ با امیر است. شیخ برای آنکه به امیر بفهماند که نباید اهل معنا را با معیارهای ظاهری قضاوت کند، به گروهی از دانشمندان اشاره میکند که در علوم عقلی مانند نجوم، فلسفه و حتی سحر و علوم غریبه به اوج رسیدند. مولانا میگوید این افراد، با اینکه خدا را آنچنان که باید نشناختند، اما در حیطهٔ تخصص خودشان نهایت کوشش را به کار بستند و از تمام رقیبان و همعصران خود پیشی گرفتند.
نکتهٔ اصلی مولانا در ابیات بعدی آشکار میشود: با تمام این کوشش و پیشتازی در علوم ظاهری، چون از عشق الهی غافل بودند، آن خورشید حقیقت از آنها روی پنهان کرد و در نهایت از درک اصل ماجرا بازماندند. این بیت در واقع مقدمهای است برای نشان دادن تفاوت میان کمال در علوم بشری و کمال در راه عشق الهی. مولانا تلاش و کوشش آن دانشمندان را تصدیق میکند اما بلافاصله آن را در برابر عظمت راه عشق ناکافی میداند.
- لیک
- لیکن، اما، ولی
- امکان خود
- نهایت توانایی، تا جایی که در توانشان بود
- اقران
- جمع «قِرن»، همتایان، همعصران، رقیبان
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.